اروتیک ما

مردم Mạ خود را Cau Maa می‌نامند، که تقریباً به معنای سادهٔ the Maa است، و قرن‌هاست در ارتفاعات چین‌خورده‌ای زندگی می‌کنند که رودخانهٔ Đồng Nai از شانهٔ جنوبی ارتفاعات مرکزی ویتنام سرازیر می‌شود. این سرزمین امروز Lâm Đồng نام دارد، یعنی تپه‌های اطراف Bảo Lộc و Di Linh، و روستاهای Mạ تا شمال به Đắk Nông و تا جنوب به Đồng Nai و Bình Phước گسترده‌اند. زبان آنان بر نقشهٔ استان‌ها نوشته شده است، چه کسی بخواند چه نخواند: đạ در زبان Mạ، و در زبان نزدیک به آن یعنی Koho، به معنای آب یا جویبار است، و به همین دلیل نام بخش‌ها Đạ Tẻh، Đạ Huoai و Đạ M'ri است. Da Lat همان واژه است، به گفتهٔ ریشه‌شناسی رایج، یعنی جویبار Lạch. این زبان به شاخهٔ South Bahnaric از خانوادهٔ اتروآسیایی (Austroasiatic) تعلق دارد، پس نزدیک‌ترین خویشاوندانش Koho، Stieng، Chrau و Mnong هستند نه ویتنامی، و مرز میان گویش Mạ و Koho یک پیوستار است نه یک خط. حدود 50 هزار نفر به عنوان Mạ شمرده می‌شوند، که یکی از 54 گروه قومی به رسمیت شناخته‌شدهٔ ویتنام است.

زندگی حول bon شکل می‌گرفت، روستایی از خانه‌های بلند چوبی بر پایه که خانواده‌های گسترده را در خود جا می‌داد، با قطعه‌زمین‌های کشت‌وکاری متحرک که از جنگل بریده و سوزانده می‌شدند تا برنج خشکی، پنبه، تنباکو و کدو کاشته شود. مردم Mạ پنبهٔ خود را می‌کاشتند و می‌بافتند، و هنوز هم چنین می‌کنند: پارچه‌هایی با زمینهٔ نیلی تیره و سیاه که نوارهایی از نقش‌های هندسی فشردهٔ قرمز و سفید دارند، و این یکی از شناخته‌شده‌ترین پارچه‌های ارتفاعات است. آهنگران Mạ نیز آهن کار می‌کردند و تیغه و بیل را خودشان می‌ساختند به جای آنکه آن‌ها را معامله کنند. زندگی آیینی به yang خطاب می‌شود، یعنی ارواحی که در رودخانه‌ها، برنج و سنگ ساکن‌اند، و مراسم بزرگ گونگ‌های برنجی و کوزه‌های شراب برنج را بیرون می‌آورند که با نی نوشیده می‌شود؛ این مجموعهٔ نواختن گونگ بخشی از Space of Gong Culture است که در فهرست یونسکو ثبت شده است. دندان‌های سوهان‌خورده و لاله‌های گوش کشیده که زمانی نشانهٔ بلوغ بودند، اکنون تنها بر چهرهٔ پیرترین افراد باقی مانده‌اند. کامل‌ترین روایت خارجی از سرزمین Mạ هنوز از آنِ Jean Boulbet است که در سال 1967 منتشر شد، درست زمانی که جنگ بر منطقه سایه انداخت. آنچه پس از آن آمد همه‌چیز را دگرگون کرد: آوارگی، سپس اسکان مجدد پس از 1975 و موج سنگین مهاجرت Kinh از دشت‌ها، در حالی که ارتفاعات با قهوه، چای و توت کاشته می‌شدند. زمین کشت متحرک به زمین مزرعه‌ای تبدیل شد. بیشتر خانوارهای Mạ اکنون قهوه و بادام هندی را در قطعه‌زمین‌های ثابت کشت می‌کنند و بسیاری از آنان کاتولیک یا پروتستان‌اند، بی‌آنکه yang جایی رفته باشد.