اروتیک دیگورها

دیگورها یکی از دو نیمهٔ مردم اوستی‌اند و خط مرزی میان ایشان و اکثریت ایرونی را نخست در گفتار می‌توان دید. هر دو گروه به زبان اوستیایی سخن می‌گویند، تنها زبان بازماندهٔ شاخهٔ سکایی و سارماتی زبان‌های ایرانی، که در قفقازی بر جا مانده که همسایگانش ترک‌زبان، چرکس، نخی و کارتولی‌اند. دیگوری نیمهٔ محافظه‌کار است. آنجا که ایرونی‌ها همخوان‌های ملازی کهن خود را نرم کرده‌اند، دیگوری‌ها آن‌ها را نگه داشته‌اند، از این رو دختر در دیگوری kizgæ و در ایرونی chyzg نامیده می‌شود، و همین یک آوا بخش بزرگی از بحث درازِ این است که آیا دیگوری گویشی است یا زبانی مستقل. این پرسش هنوز پاسخ قطعی نگرفته و تنها زبانی هم نیست. سرزمین ایشان دیگوریاست، درهٔ بالایی رودخانهٔ اورخ در بخش‌های غربی اوستیای شمالی-آلانیا: آب یخچال‌ها، چراگاه‌های کوهستانی و روستاهایی که با سنگ بر دو سوی دره ساخته شده‌اند. در گالیات و خانازِ کهن، سکونتگاه‌های قدیمی هنوز در طبقات برپاست و خانه‌ها چنان روی هم چیده شده‌اند که سقف یک خانه حیاط خانهٔ بالایی است، و در میان آن‌ها برج‌ها و آرامگاه‌های خانوادگی دیده می‌شود.

کوهستان جایگاه آغاز دیگورها نبود، بلکه جایگاه پایان راه ایشان بود. آلان‌ها دشت‌های شمالی را در اختیار داشتند تا آنکه مغول‌ها و سپس تیمور در سده‌های سیزدهم و چهاردهم آن‌ها را شکستند و بازماندگان به دره‌ها بالا رفتند. آنچه پس از آن در دیگوریا رخ داد، به همان شکل در هیچ جای دیگری از اوستیا رخ نداد. همسایگان کاباردی‌زبان دو چیز را از گردنه‌ها آوردند: اشرافیتی فئودال به نام badilyata که خود را به بیگانه‌ای نسبت می‌دادند و بر طبقات وابستهٔ دره فرمان می‌راندند، و اسلام سنی که در اینجا ریشه دواند، در حالی که دره‌های ایرونی به ارتدکس گرایش داشتند. دیگورهای مسلمان در سده نوزدهم به قلمرو عثمانی کوچ کردند و نوادگان‌شان هنوز در ترکیه‌اند؛ دیگورهایی که در اطراف موزدوک اسکان یافتند غسل تعمید یافتند و ماندند. زیر همهٔ این‌ها آیین کهن اوستیایی جریان دارد: زیارتگاه‌هایی به نام dzuar، دعای جشنی به نام kuvd، سه پیراشکی و میز سه‌پایه، آبجویی که اوستیایی‌ها می‌گویند نارت‌ها آن را اختراع کرده‌اند، و گردهمایی تابستانی در زادالسک برای زنی که یاد می‌شود کودکان آلان را از چنگ مأموران تیمور پنهان کرد. سیاست شوروی تمایز دیگورها را مسئله‌ای می‌دید، معیار ادبی دیگوری را در ۱۹۳۷ لغو کرد و نویسندگانی را که از آن دفاع می‌کردند سرکوب نمود. این معیار بازگشت، و قانون اساسی شمال اوستیا اکنون ایرونی و دیگوری را با هم زبان رسمی دولت می‌داند. بیشتر دیگورها خود را اوستیایی می‌نامند. آنان خود را دیگورون نیز می‌نامند و هیچ تناقضی در آن نمی‌بینند.