اروتیک اسلاوهای نووگورود

اسلوونی‌های نووگورود، که در سالنامه‌های کهن «اسلوونی‌های ایلمن» نامیده می‌شدند، قومی قبیله‌ای از اسلاوهای شرقی بودند که بین حدود سده‌های هشتم و دهم در سرزمین دریاچه‌های شمال‌غربی روسیه استقرار یافتند و در جمعیت نووگورود و از طریق آن در روس‌های شمالی حل شدند. آنچه آنان را متمایز می‌کرد کمتر یک رسم مشخص بود تا موقعیتشان: آنان شمالی‌ترین اسلاوهای شرق بودند که تقریباً از هر سو میان اقوام فینی و مسیرهای تجاری بالتیک محصور بودند؛ مسیرهایی که قایق‌های اسکاندیناوی از لادوگا تا بالای ولخوف به کار می‌بردند. نامشان همان واژه ساده و عمومی‌ای است که اسلاوها برای خود به کار می‌بردند، و تنها گروه اسلاوی شرقی بودند که آن را به‌عنوان نام قبیله نگه داشتند؛ به همین دلیل اسلوونی در اینجا جز ریشه مشترک هیچ ربطی به کشور امروزی اسلوونی ندارد.

سرزمین آنان حوضه دریاچه ایلمن و رودهایی بود که آن را تغذیه و تخلیه می‌کنند: ولخوف، لوات، مستا و شلون. کریویچی‌ها در جنوب و غرب می‌زیستند. چود، وس و دیگر گروه‌های فینی در شمال و شرق بودند. سنت تاریخ‌نگاری روایت می‌کند که اسلوونی‌ها، کریویچی‌ها و همسایگان فینی‌شان نخست به وارانگیان باج می‌دادند، سپس آنان را بیرون راندند، و سرانجام در سال 862 روریک را برای فرمانروایی دعوت کردند. هرچه واقعاً رخ داده باشد، سکونتگاه مستحکم گورودیشه بر فراز دریاچه و شهر نو نووگورود که اندکی پایین‌تر از رود رشد کرد، لنگرگاه شمالی روس شدند. باستان‌شناسان اسلوونی پیش از مسیحیت را بهتر از هر راه دیگری از طریق سوپکی می‌شناسند، یعنی تپه‌های بلند تدفین خاکی در امتداد ولخوف و شاخه‌های آن که معمولاً بقایای سوزانده‌شده را در خود دارند و گاه چندین نسل در عمق آن‌ها قرار گرفته‌اند.

دین از توالی معمول پیروی کرد، اما با تیزی بیشتری از جاهای دیگر. دماغه پریین، جایی که ولخوف از دریاچه خارج می‌شود، عموماً پرستشگاه پرون، خدای رعد، تلقی می‌شود. نووگورود حدود سال 990 غسل تعمید یافت، و یک سالنامه متأخرتر این سخن تلخ را حفظ کرده که یکی از مردان ولادیمیر شهر را با شمشیر و دیگری با آتش غسل تعمید داد. با این حال ارتدوکسی ریشه دواند و کلیسای جامع سنت سوفیا که در سال 1050 به پایان رسید هنوز در جایی ایستاده که نوادگان این قبیله ساختند.

مهم‌ترین میراثی که از خود بر جای گذاشتند زبانشان است. گویش نووگورود کهن که از بیش از هزار نامه روی پوست درخت توس، که از زمین آب‌گرفته شهر از سال 1951 بیرون کشیده شده، بازیابی شد، فاقد تحولی صامت‌شناختی است که در هر زبان اسلاوی دیگری دیده می‌شود، و دستور زبانش چنان از دیگر زبان‌ها دور است که برخی زبان‌شناسان آن را شاخه‌ای جداگانه و کهن از زبان اسلاوی می‌دانند، نه گونه‌ای ایالتی از اسلاوی شرقی کهن. این نامه‌ها که توسط تاجران، همسران، راهبان و دست‌کم یک دانش‌آموز کسل خراشیده شده‌اند، یادگار واقعی این قبیله‌اند: مردمی عادی، باسواد و اهل بحث که در طول قرن‌ها در شمال روسیه جذب شدند.