اروتیک شعانبه

وقتی از افراد قبیله شعامبه می‌پرسید از کجا آمده‌اند، هم نام یک قبیله می‌شنوید و هم یک نقشه. شعامبه شتردارانِ کوچ‌نشینِ عرب‌زبان‌اند یا از نسل همان کوچ‌نشینان، که مسیرهای چرای‌شان زمانی در شمال صحرای الجزایر گسترده بود. این مسیرها از متلیلی، درست در جنوب دره میزاب، تا القلیعه (که اکنون المنیعه نام دارد) و سپس به سمت شرق تا ورقله ادامه داشت. هر یک از این واحه‌ها شاخه‌ای از قبیله را در خود جای داده است. این شاخه‌ها نام مشترک دارند و ادعا می‌کنند از اعراب بدوی‌ای هستند که در سده‌های میانه به شمال آفریقا آمدند، اما هر شاخه بیشتر امور خود را خودش اداره کرده است.

آنان به گویشی بدوی از عربی صحرایی سخن می‌گویند و در این بخش از صحرا زبان مرز واقعی‌ای به شمار می‌رود. در همسایگی‌شان، موزابی‌های غرداییه به زبانی بربری سخن می‌گویند و از مذهب اباضی پیروی می‌کنند. شهر قدیمی ورقله زبان بربری خاص خود را حفظ کرده و جنوب‌تر از آن سرزمین توارگ‌ها قرار دارد. شعامبه مسلمانان سنی مذهب مالکی‌اند که جریان اصلی مغرب است. برای آنان دین بخشی از زندگی روزمره است: نماز، روزه رمضان و جشن‌های بزرگ. نسل‌ها شعامبه و موزابی‌ها به یکدیگر وابسته بودند؛ کوچ‌نشینان کالا جابه‌جا می‌کردند و از کاروان‌ها پاسداری می‌کردند، و موزابی‌ها تجارت می‌کردند و از باغ‌های نخل‌شان مراقبت می‌کردند. این ترتیب با گذشت زمان سست شده است. میان سال‌های 2013 تا 2015 در غرداییه برخوردهای مکرر و مرگبار میان جوامع موزابی و شعامبه رخ داد.

بزرگ‌ترین نقطه عطف زمانی رخ داد که فرانسه به صحرا پیش رفت. شعامبه به غارتگری و به‌عنوان رقبای دیرینه توارگ‌ها شناخته می‌شدند، و افسران فرانسوی آنان را به‌عنوان راهنما، ردیاب و سوارکار شتر استخدام کردند. در سال 1902 نیرویی که بیشترش از شعامبه تشکیل شده بود و زیر فرماندهی فرانسوی‌ها بود، کل‌آهَقار توارگ‌ها را در تیت شکست داد. آن نبرد صحرای مرکزی را به روی کنترل استعماری گشود. سپس سوارکاران شعامبه هسته اصلی گروه شتری مهاریست شدند که دهه‌ها منطقه را گشت می‌زدند.

امروزه کمتر کسی از شعامبه به‌طور تمام‌وقت شتر می‌چراند. بیشترشان در متلیلی، المنیعه، ورقله و شهرهای رو به رشد جنوب الجزایر زندگی می‌کنند، جایی که معیشت از تجارت و مشاغل مزدی تأمین می‌شود، نه از گله. نام قبیله هنوز در آنجا اهمیت دارد. این نام تعیین می‌کند مردم چه کسانی را خویشاوند خود می‌دانند و، همان‌طور که برخوردهای غرداییه نشان داد، وقتی روابط میان جوامع از هم می‌گسلد، مردم در کدام سو قرار می‌گیرند.