اروتیک بهنار

باهنارها ساکنان ارتفاعات فلات مرکزی ویتنام هستند که در استان‌های جیا لای، کون توم و بین دین، در نواری از سرزمین‌های تپه‌ای میان رشته کوه آنّام و دشت‌های ساحلی پراکنده‌اند. آنان به زبانی از خانواده مون-خمر، از شاخه باهناری، سخن می‌گویند؛ این زبان متعلق به خانواده گسترده‌تر اتروآسیایی است، همان خانواده‌ای که ویتنامی و خمری به آن تعلق دارند، اما با هر دو خویشاوندی دوری دارد. نزدیک‌ترین خویشاوندان زبانی آنان سدانگ، جارای و دیگر مردمان کوهستانی همین فلات هستند، و نقشه گویش‌های ارتفاعات چنان متراکم است که گویشوران باهنار از روستاهایی که یک روز پیاده‌روی با هم فاصله دارند می‌توانند به‌طور محسوسی متفاوت از یکدیگر به نظر برسند.

واحد اساسی زندگی باهنارها روستاست و ساختار اصلی روستا rông است، یعنی خانه اجتماعی که روی ستون‌ها بنا شده و سقف کاه‌پوش بسیار شیب‌داری دارد که ارتفاعش می‌تواند به بیست متر یا بیشتر برسد. مردان مجرد روستا در آن می‌خوابند، ریش‌سفیدان در آن گرد می‌آیند، مهمانان در آن پذیرفته می‌شوند و اختلافات در آن رسیدگی می‌شود. روستایی که rông نداشته باشد در واقع روستا به شمار نمی‌آید. خانه‌های اطراف آن نیز روی ستون ساخته می‌شوند و با منطقی آزادتر از سکونتگاه‌های ویتنامی دشت‌ها چیده شده‌اند، و زمین‌های پیرامون با چرخه‌های کشت جابه‌جایی برای برنج کوهی، کاساوا و ذرت کشت می‌شود.

دین باهنارها به معنای عملی، نه به معنای کتابی، آنیمیستی است: جهان پر است از yang، یعنی ارواحی که به مکان‌های مشخص، اشیا، نیاکان و نیروهای طبیعی پیوند دارند، و ریتم سال کشاورزی با قربانی‌ها مشخص می‌شود، از مرغ و خوک گرفته تا در مراسم بزرگ گاومیش، که هدفشان حفظ نظم درست این پیوندهاست. مبلغان کاتولیک فرانسوی در نیمه قرن نوزدهم به فلات رسیدند و جمعیت کاتولیک قابل توجهی از باهنارها، به‌ویژه در اطراف کون توم، شکل گرفت، اما کیهان‌شناسی کهن جای خود را به آن نداده، بلکه با آن لایه‌لایه شده است. گروه‌های گونگ که در تشییع جنازه و جشن‌های فصلی نواخته می‌شوند به همان فرهنگ گونگ منطقه‌ای تعلق دارند که یونسکو در سراسر فلات مرکزی به رسمیت شناخت؛ سازها و شیوه کوک کردن آنها در مجموعه‌ها معنای اجتماعی فراتر از خود موسیقی دارد.

تاریخ باهنارها در قرن بیستم به شدت تحت تأثیر جنگ‌هایی قرار گرفت که در سرزمینشان جریان داشت: ابتدا فرانسوی‌ها، سپس آمریکایی‌ها، و پس از 1975 بازسازی مالکیت زمین در مرتفعات تحت جمع‌گرایی، و بعدها گسترش کشت قهوه و کائوچو. امروز این جامعه چند صد هزار نفر جمعیت دارد، در بیشتر امور عملی دوزبانه است به زبان ویتنامی، و آشکارا بر سر این چانه می‌زند که کدام بخش‌های زندگی روستا وارد اقتصاد نقدی شود و کدام نشود.