اروتیک لون باوانگ

مردم لون باوانگ خود را بدون هیچ آرایه‌ای می‌نامند: lun یعنی مردم، bawang یعنی سرزمین یا مکان مسکونی و استقراریافته، پس این نام قومی تقریباً به معنای مردم این سرزمین است. آن‌سوی مرز اندونزی در ارتفاعات کرایان و میان برخی جوامع در صباح، همین مردم با نام لون دایه شناخته می‌شوند، یعنی مردم داخل سرزمین. تا اواسط قرن بیستم، مأموران استعماری در ساراواک آنان را ذیل نام موروت ثبت می‌کردند، برچسبی که متعلق به قومی دیگر در صباح بود، و حذف این نام از سوابق خود کنشی کوچک در خودتعریفی بود. سرزمین مادری آنان داخل کوهستانی مرتفعی است که چهار قلمرو اداری در آن به هم می‌رسند: دره‌های تروسان و لاواس و با کلالان در شمال ساراواک، تمبورونگ در برونئی، داخل سی‌پیتانگ در صباح و کرایان در کالیمانتان شمالی. زبان آنان به شاخهٔ Dayic یا Apo Duat از خانوادهٔ زبان‌های آسترونزیایی تعلق دارد، آن‌قدر به کلابیت نزدیک که گویشوران بتوانند در گفتگو راه خود را پیدا کنند.

آنچه آنان را از بیشتر مردم داخل بورنئو متمایز می‌کند، شیوهٔ کشاورزی‌شان است. به جای پاک‌سازی جنگل برای کشت برنج کوهستانی، در دره‌های مرتفع شالیزارهای آبی آبیاری‌شونده ساختند و با گاومیش آبی کار کردند، و برنج معطر و باکیفیت آدان از با کلالان و کرایان هنوز به همین شهرت متکی است. نمک را از چشمه‌های کوهستانی می‌جوشاندند و در راه‌های کوهستانی حمل می‌کردند که مرزها را، مدت‌ها پیش از آنکه کسی مرزی ترسیم کند، نادیده می‌گرفت. نیاکانشان سنگ را جابه‌جا می‌کردند: ظرف‌های سنگی تدفین، سنگ‌های برپاشده، صخره‌های حکاکی‌شده و خندق‌های خاکی در سراسر ارتفاعات پراکنده‌اند که بیشترشان برای یادبود یک مرگ برپا شده‌اند. دو رویداد در زمانهٔ زندگان، جامعه را دگرگون کرد. نخستین آن ورود میسیون انجیلی بورنئو در 1928 و گرویدن‌هایی بود که پس از آن رخ داد و به آیین‌های کهن و شراب برنجی که با آن همراه بود پایان داد. کلیسای Sidang Injil Borneo اکنون مرکز زندگی اجتماعی لون باوانگ است و سرودخوانی گروهی و گروه‌های بامبو که از آن برخاسته‌اند، هنری بومی و اصیل‌اند نه وارداتی. دومین رویداد جنگ بود، هنگامی که مردان مرتفعات در کنار عوامل متفقین که برای مقابله با ژاپنی‌ها به داخل سرزمین اعزام شده بودند، راهنمایی کردند و جنگیدند. امروزه بیشتر لون باوانگ در شهرهایی مانند لاواس، میری، کوتا کینابالو و برونئی زندگی و کار می‌کنند و برای جشن‌های Irau که دره‌ها را هر بار به مدت یک هفته مسکونی نگه می‌دارد، به بالادست رودخانه بازمی‌گردند.