اروتیک آلمانی‌های زیپس

آلمانی‌های زیپسر، شهرنشینان ناطق به آلمانی، معدنچیان و کشاورزان اسپیش هستند، منطقه‌ای مرتفع در پایین کوه‌های تاتراهای بلند، در آنچه امروز شمال‌شرقی اسلواکی نامیده می‌شود. در بیشتر تاریخ این منطقه، شهرستان زپش در پادشاهی مجارستان بود. زیپسرها جامعه‌ای آلمانیِ کهن و خودگردان بودند که در میان اسلواکی‌ها، مجارها و روتنی‌ها زندگی می‌کردند. آنها به تاج مجارستان وفادار و به قانون خاص خود مفتخر بودند. بیشتر نیاکان آنها در سده‌های دوازدهم و سیزدهم آمدند و بسیاری از ایشان پس از حمله مغول در 1241 آمدند که پادشاهی را دچار کمبود جمعیت کرده بود. اسناد قرون وسطایی آنها را ساکسون می‌نامیدند، همان نام فراگیری که برای آلمانی‌های ترانسیلوانیا به کار می‌رفت، هرچند آنها از چند بخش سرزمین‌های آلمانی آمده بودند.

شهرهای آنها امور خود را زیر نظر یک کنت ویژه و طبق یک قانون مکتوب به نام Zipser Willkür که در 1370 تدوین شد، اداره می‌کردند. در 1412 پادشاه زیگیسموند سیزده شهر زیپس را در برابر وامی به لهستان گرو گذاشت. این شهرها تا 1769، یعنی بیش از سه قرن و نیم بعد، تحت اداره لهستان ماندند تا مجارستان آنها را پس گرفت. منطقه به دو بخش تقسیم می‌شود. زیپس بالا که پیرامون کژماروک، لوچا و پوپراد قرار دارد، سرزمینی از شهرهای بازارگاه و روستاهای کشاورزی بود. زیپس پایین که در امتداد دره هنیلتس پیرامون گلنیتسا و اسمولنیک قرار دارد، از استخراج مس، نقره و آهن امرار معاش می‌کرد. مردمش که ملقب به Mantaken بودند، لهجه‌ای ویژه داشتند.

پروتستانتیسم لوتری در سده شانزدهم به سرعت در شهرهای زیپس گسترش یافت. سپس ضدّ‌اصلاحات بسیاری از جمعیت را دوباره به کاتولیک‌گری بازگرداند و جامعه میان جماعات کاتولیک و لوتری تقسیم شد. کلیسای چوبی مفصلی کژماروک که در 1717 ساخته شد، زمانی که قانون هابسبورگ به لوتری‌ها اجازه می‌داد تنها با چوب بسازند، یکی از نشانه‌های ماندگار این تقسیم است. در اواخر سده هجدهم، معدنچیان و چوب‌بُرهای زیپس به شرق و به بوکووینا و ماراموروش نیز مهاجرت کردند. در ویشئو دِ سوس، خانواده‌های زیپس جامعه چوب‌بُری ناطق به آلمانی را تا دوران مدرن زنده نگه داشتند.

سده بیستم این جامعه را از میان برد. پس از 1918 اسپیش بخشی از چکسلواکی شد و بسیاری از زیپسرها که وفاداری‌شان مدت‌ها به بوداپست بود، در پذیرش سیاست ملی‌گرایانه آلمانی کُند بودند. در اواخر 1944 بسیاری پیش از پیشروی ارتش سرخ تخلیه شدند. پس از جنگ، کسانی که ماندند یا کوشیدند بازگردند، تابعیت خود را از دست دادند و بیشترشان اخراج شدند. نوادگان اکنون عمدتاً در آلمان و اتریش زندگی می‌کنند و خانواده‌های زیپسر دیگری دهه‌ها پیش‌تر به ایالات متحده آمریکا مهاجرت کرده بودند. جامعه کوچکی در اسلواکی باقی مانده است، جایی که این لهجه در میان گویشوران مسن ادامه دارد و انجمن‌های محلی تاریخ شهرهای کهن را زنده نگه می‌دارند.