اروتیک زاکاتکوس

زاکاتکوها قومی از مردم چیچیمکا بودند که در فلات مرتفع و خشکی زندگی می‌کردند که امروز ایالت زاکاتکاس مکزیک و بخش شمال‌شرقی ایالت دورانگو را دربر می‌گیرد. آنان پیش از ورود اسپانیایی‌ها در آنجا بودند و تا دوران نخستین استعمار ادامه یافتند. سپس جنگ، زندگی در مأموریت‌های مذهبی و ازدواج با دیگران، آنان را در جمعیت شمال مکزیک جذب کرد و بسیاری از نوادگانشان هنوز در آنجا زندگی می‌کنند. نام آنان از زبان ناهواتل گرفته شده است. این نام بر پایه واژه زاکاتل به معنای علف ساخته شده و معمولاً چیزی شبیه «مردم سرزمین علف‌زار» معنا می‌دهد. بیگانگان این نام را به آنان داده‌اند و امروز متعلق به یک ایالت، مرکز آن و همه کسانی است که در آنجا زاده شده‌اند، که تقریباً همه‌شان حتی یک واژه از زبان اصلی را هرگز نشنیده‌اند.

آنان در گروه‌های کوچکی زندگی می‌کردند که با فصول جابه‌جا می‌شدند و بیشتر از راه شکار و گردآوری خوراک امرار معاش می‌کردند: آهو و خرگوش، غلاف درخت مسکیت، و میوه و بالشتک‌های کاکتوس خاردار. آزتک‌ها آنان را همراه سایر کوچ‌نشینان شمالی با عنوان چیچیمکا دسته‌بندی می‌کردند، واژه‌ای با معنای وحشی یا غیرمتمدن، و نویسندگان اسپانیایی این اصطلاح را یکجا پذیرفتند. تنها چند واژه و نام مکان از زبانشان باقی مانده است. این زبان هنوز طبقه‌بندی نشده است، هرچند برخی پیوندی با خانواده اوتو-آزتکی را پیشنهاد کرده‌اند که شامل زبان تپهوان می‌شود که در غرب آنان به آن سخن گفته می‌شد. نویسندگان اسپانیایی جنگ‌هایشان را با جزئیات شرح دادند اما از باورهایشان تقریباً هیچ نگفتند، بنابراین زندگی دینی‌شان بیشتر از میان رفته است.

همه چیز در سال 1546 دگرگون شد، زمانی که یک گروه اسپانیایی در پای سرو لا بوفا، در عمق سرزمین زاکاتکو، نقره یافت. ظرف چند سال شهری معدنی و پررونق پا گرفت و پس از آن جاده‌ای به مکزیکوسیتی کشیده شد که نقره را به جنوب و آذوقه، دام و مهاجران را به شمال می‌برد. زاکاتکوها و همسایگانشان گواچیچیل‌ها با حمله به کاروان‌های گاری و مزارع پاسخ دادند. تا حدود 1550 مرز به جنگ چیچیمکا تبدیل شده بود، نبردی چهل‌ساله میان تیراندازان و سواران زره‌پوش اسپانیایی که دولت استعماری نتوانست آن را با زور ببرد. این جنگ در دهه 1590s با آنچه مورخان «صلح با خرید» می‌نامند پایان یافت. تاج خوراک، پارچه و ابزار را برای گروه‌هایی فرستاد که پذیرفتند مستقر شوند، مبلغان فرانسیسکن را برای زندگی میان آنان فرستاد و مستعمره‌هایی از متحدان تلاکسکالان از مرکز مکزیک را در کنارشان به عنوان همسایه و الگو مستقر کرد.

این استقرار موفق بود و به زاکاتکوها به عنوان قومی جدا پایان داد. ظرف چند نسل زندگی در مأموریت‌ها، همه‌گیری‌ها و ازدواج با دیگران، زبان خاموش شد و گروه‌ها به عنوان ملت‌های مجزا از اسناد ناپدید شدند. آنچه برجا گذاشتند آرام‌تر از یک ویرانه است: نام یک مکان، یک جنگ مرزی که شیوه استقرار در شمال مکزیک را شکل داد، و تباری که خانواده‌های بسیاری در زاکاتکاس، دورانگو و شهرهای بزرگ کشور با خود دارند.