اروتیک یوکی

یوکی‌ها مردم دره راند هستند، حوضه‌ای هموار در کوه‌های شهرستان مندوسینو در شمال کالیفرنیا، که رشته‌کوه‌هایی آن را احاطه کرده و آنها را از تقریباً همه‌ی دیگران جدا نگه داشته است. این انزوا نخستین چیزی است که درباره‌ی آنها باید دانست. زبانشان با هیچ زبان دیگری در کالیفرنیا خویشاوندی ندارد، جز واپو که صد مایل جنوب‌تر، پیرامون ناپا، به آن سخن می‌گویند، و فراتر از آن نیز با هیچ زبانی خویشاوند نیست. زبان‌شناسان این دو را با هم ذیل خانواده‌ی یوکیایی طبقه‌بندی می‌کنند و عموماً این خانواده را بازمانده‌ی جمعیتی می‌دانند که پیش از گروه‌هایی که آمدند و آن را احاطه کردند، در این سرزمین ساکن بوده است. یوکی‌ها از هر سو همسایه داشتند، اما هیچ خویشاوندی در هیچ جا نداشتند.

آنها با هشت می‌شمردند. یوکی‌های شمارنده به جای شمردن انگشتان، فاصله‌های میان انگشتان را می‌شمردند و چوب‌هایی را در شکاف‌ها قرار می‌دادند؛ این روش به نظام شمارش با پایه‌ی هشت می‌انجامد، نه پایه‌ی ده که بیشتر جهان بر آن قرار گرفته است. این یکی از معدود نظام‌های شمارش هشت‌تایی است که در هر جای جهان ثبت شده و در خود اعداد جریان دارد.

معمولاً سه بخش متمایز می‌شوند: یوکی‌های اصلی دره راند و بالادست رود ایل که خود را «Ukomno'm» می‌نامیدند؛ هوچنوم در جنوب رود ایل، در جنوب آنها؛ و یوکی‌های ساحلی که از صدف‌های دریایی، جلبک دریایی، ماهی‌های امواج و نهنگ‌های گهگاه به ساحل افتاده، در نواری باریک از ساحل مندوسینو زندگی می‌کردند. زندگی مذهبی بر محور تایکومول، آفریدگاری که نامش تقریباً به معنای «آن‌که تنها می‌رود» است، و بر انجمن‌های آیینی‌ای می‌چرخید که آموزه‌های او را حمل می‌کردند، و همچنین مراسم ارواح که در آن مردانی که نقش مردگان را بازی می‌کنند پسران را به خانه‌ی رقص می‌بردند.

آنچه پس از آن رخ داد دلیل آن است که یوکی‌ها امروز مردمی پرجمعیت‌تر نیستند. مهاجران و دام‌هایشان در میانه‌ی دهه‌ی ۱۸۵۰ به دره‌ی راند سرازیر شدند، در سال ۱۸۵۶ محدوده‌ای از کف دره به عنوان قلمرو ویژه جدا شد، و در سال‌های ۱۸۵۹ و ۱۸۶۰ گروه‌های شبه‌نظامی و دسته‌های مهاجران در تپه‌های اطراف دست به کشتار زدند؛ معاصران این را «جنگ مندوسینو» نامیدند. افت جمعیت در حدود دو دهه از شدیدترین نرخ‌های ثبت‌شده برای هر مردمی در آمریکای شمالی است. همان قلمرو پس از آن به خانه‌ی اجباری مردمی از کانکو، نوملاکی، پومو، کاهتو، وایلاکی و پیت ریور تبدیل شد که از جاهای دیگر به آنجا رانده شدند، و نوادگان آنها روی هم قبایل بومی دره‌ی راند را تشکیل می‌دهند که هنوز مقرشان در دره است. زبان یوکی در قرن بیستم آخرین گویشوران روان خود را از دست داد و اکنون از روی یادداشت‌های میدانی و ضبط‌ها بازسازی می‌شود.