اروتیک ولانی

ولانی‌ها که به ودانی هم معروف‌اند، مردمان کوهستانی پاپوا هستند که در دره‌های پرشیب رودخانه‌ها در شمال‌شرق دریاچه‌های پانیای زندگی می‌کنند، در منطقه‌ای که امروز در استان پاپوای مرکزی اندونزی قرار دارد. آنان قومی کوچک‌اند و بر پایه برآوردی در سال 1992 حدود پنج هزار نفر جمعیت دارند که در امتداد رودهای کِمانْدُوگا و مبیاندوگو در روستاهای کوچک، نه در شهر، پراکنده‌اند. آنچه ایشان را از همسایگان بزرگ‌ترشان، یعنی قوم می در جنوب‌غرب و قوم مونی در شرق، متمایز می‌کند بیشتر زبان و قلمرو است. هر سه گروه به زبان‌های خویشاوند از خانواده زبانی دریاچه‌های پانیای، شاخه‌ای کوچک از گروه گسترده ترانس‌نیوگینه، سخن می‌گویند و مدت‌ها در همان خط‌الراس‌ها داد و ستد، وصلت و دشمنی داشته‌اند. زبان اندونزیایی زبان مدرسه، کلیسا و دولت است.

زندگی بر محور سیب‌زمینی شیرین و خوک می‌گردد. باغ‌ها بر شیب‌هایی ساخته می‌شوند که برای یک دشت‌نشین غیرقابل کشت به نظر می‌رسند و برای دور نگه داشتن خوک‌ها محصور می‌شوند؛ خوک‌ها همان ثروتی‌اند که در عروسی، مراسم عزا و تسویه اختلاف‌ها خرج می‌شود. واحد پول دیگر، صدف کاوری است. ولانی‌ها، مانند قوم می، اقتصادی کامل از مهریه و غرامت بر پایه صدف‌هایی ساخته‌اند که از ساحلی دوردست، که بیشترشان هرگز ندیده بودند، آورده می‌شد و بر اساس درجه ارزش دسته‌بندی می‌شد. استفان برتون، مردم‌شناس فرانسوی که در دهه 1990 میان ایشان زیست، استدلال کرد که صدف‌ها به همان اندازه که نماینده قیمت‌اند، نماینده افرادند. در این شیوه حساب‌گری، مرگ بدهی‌ای است که کسی بر عهده دارد. امروز روپیه خریدهای روزمره را انجام می‌دهد، هرچند هنگامی که برتون آنجا کار می‌کرد، صدف‌ها هنوز در پرداخت‌های ازدواج دست‌به‌دست می‌شد.

غریبه‌ها دیر رسیدند. دریاچه‌ها نخستین بار در سال 1936 توسط خلبانی هلندی از هوا دیده شد و مبلغان مذهبی و مراکز دولتی تنها در دهه‌های پس از آن به دره‌های اطراف رسیدند. امروز بیشتر ولانی‌ها مسیحی‌اند، پروتستان یا کاتولیک، بسته به اینکه کدام مبلغ زودتر به دره‌شان رسیده باشد، اما باورهای کهن درباره ارواح، بیماری و تعهداتی که نسبت به مردگان وجود دارد، از میان نرفته است. تاریخ اخیر دشوارتر است. بخش بزرگی از سرزمین ولانی‌ها در منطقه اینتان جایا قرار دارد که از سال 2019 یکی از خشونت‌بارترین جبهه‌های درگیری میان نیروهای امنیتی اندونزی و رزمندگان استقلال پاپوا بوده است و وجود یک معدن بزرگ و توسعه‌نیافته طلا بر این فشار افزوده است. هزاران روستایی در این منطقه آواره شده‌اند، برخی به مجتمع‌های کلیسا و برخی به شهرهای ساحلی.