اروتیک ومالی‌ها

اگر از ویمالی‌ها بپرسید مردمشان از کجا آغاز شده‌اند، پاسخ به سوی داخل جزیره اشاره می‌کند، به نونوساکو، کوه مقدسی در دل سرام که مکانش بیش از نقشه‌ها به سنت تعلق دارد. در روایت ویمالی، نخستین انسان‌ها از خوشه‌های موز روی این کوه بیرون آمدند و آن را به‌صورت نه خانواده ترک کردند. این منشأ ویمالی‌ها را به آلونه‌ها، همسایگان غربی‌شان، پیوند می‌دهد. هر دو به پاتاسیوا تعلق دارند، گروه نه‌تایی، یکی از دو کنفدراسیون کهنی که از دیرباز مردمان سرام را سازمان داده‌اند. دیگری، پاتالیما یا گروه پنج‌تایی، بیشتر با شرق جزیره مرتبط است. امروز چند هزار ویمالی در چند ده روستا در سراسر داخل مرکزی زندگی می‌کنند.

بیرون از سرام، ویمالی‌ها بیشتر با یک داستان شناخته می‌شوند. در سال‌های ۱۹۳۷ و ۱۹۳۸ قوم‌شناس آلمانی آدولف النِ ینسِن سنت‌های شفاهی آنان را ثبت کرد. از جمله روایت هاینوولِه، دختری که پس از چکیدن خون یک شکارچی بر گل نخل نارگیل از آن رویید. در رقصی که نه شب ادامه داشت، او به‌جای فوفل معمول، چینی، گونگ‌ها و دیگر اشیای باارزش توزیع می‌کرد. رقصندگان حسادت کردند و او را زنده در زمین رقص به خاک سپردند. پیکرش بیرون کشیده شد، تکه‌تکه گردید و کاشته شد، و تکه‌ها به غده‌هایی تبدیل شدند که خوراک روزانه شدند. شخصیت دومی به نام ساتنه، در پاسخ به این قتل، مردم را وادار کرد از دروازه‌ای بگذرند. برخی انسان ماندند و برخی به جانوران و ارواح بدل شدند و از آن پس زندگان تنها از راه مرگ می‌توانستند به او برسند. النِ ینسِن ایدهٔ خود دربارهٔ خدایان دِما را بر پایهٔ این اسطوره بنا کرد و این ایده عمری طولانی در اسطوره‌شناسی تطبیقی یافت.

زبان ویمالی از زبان‌های آسترونزیایی است. این زبان به گروه مالوکوی مرکزی تعلق دارد که در سرام، بورو، آمبون و جزایر کوچک‌تر اطرافشان به آن سخن گفته می‌شود. معمولاً آن را به گونه‌های شمالی و جنوبی تقسیم می‌کنند و بیشتر گویشوران افزون بر آن از زبان اندونزیایی یا مالایی آمبونی، زبان مشترک منطقه، هم استفاده می‌کنند. بیشتر ویمالی‌ها مسیحیان پروتستان‌اند، میراثی از فعالیت‌های مبلغان مذهبی در دوران حکومت هلند، اما عادات، یعنی حقوق عرفی، همچنان در کنار کلیسا حقوق زمین و امور روستاها را شکل می‌دهد. روستاها همچنان به‌شدت به جنگل و باغ‌هایشان وابسته‌اند: نخل‌های ساگو که به نشاسته تبدیل می‌شوند، غده‌ها و موز از کشتزارهایشان، شکار در تپه‌ها و محصولات نقدی مانند میخک.