اروتیک واشیانگ‌ها

واشیانگ‌ها جمعیت کوچکی هستند که در کوهستان‌های غربی هونان پراکنده‌اند و بیشتر در یوانلینگ، لوشی، چنشی و چند شهرستان اطراف در امتداد بخش بالایی رود یوان متمرکزند. در چین رسماً به‌عنوان قومیتی جدا شناخته نمی‌شوند: بیشترشان جزو هان و برخی جزو میائو طبقه‌بندی می‌شوند، اما به زبانی سخن می‌گویند که همسایگانشان نمی‌فهمند و همین سرسختی زبانی است که این گروه را به‌عنوان هویتی متمایز کنار هم نگه داشته است. برآوردها شمار گویشوران را حدود 300,000 تا 400,000 نفر می‌داند که تقریباً همگی در همین گوشه از هونان زندگی می‌کنند.

زبان واشیانگی چینی همان معماست. روشن است که این زبان از خانواده زبان‌های چینی است، اما زبان‌شناسان دهه‌هاست بر سر جایگاه دقیق آن بحث می‌کنند. این زبان به‌راحتی در ماندارین، شیانگ یا هر یک از شاخه‌های شناخته‌شده دیگر جای نمی‌گیرد؛ برخی پژوهشگران آن را زیرشاخه اصلی مستقلی از چینی می‌دانند، برخی دیگر آن را باستان‌گرایی ژرف می‌دانند که در انزوای کوهستان حفظ شده، و گروهی دیگر آن را زبان تماس می‌دانند که از همزیستی طولانی با گویشوران میائو و توجیا شکل گرفته است. این زبان واژگان و ویژگی‌های آوایی‌ای دارد که کهن‌تر از گویش‌های اطراف به نظر می‌رسند، و گویشورانش از نظر تاریخی با زبان محلی‌ای که بر تجارت مسلط بود دوزبانه بوده‌اند. نتیجه این است که جامعه گفتاری‌ای پدید می‌آید که برای گویشور ماندارین مانند چینی‌ای به گوش می‌رسد که با دستوری ناآشنا بیان شده باشد.

روایت منشأ خود این جماعت، آن‌ها را به نظامیان مهاجر و پناهندگانی پیوند می‌دهد که در آشوب‌های اواخر دوران امپراتوری به غرب هونان کوچیدند، از پادگان‌های دوره مینگ تا مهاجرت‌های دوره چینگ، و سپس هرگز به‌طور کامل در جامعه بیرونی جذب نشدند. ناهمواری کوهستان یاری‌رسان بود. روستاها در امتداد دره‌های جویبارها و دامنه‌های پلکانی جمع شده‌اند و کشاورزی، چای و فرآورده‌های جنگلی ستون اقتصادی آن‌اند. زندگی مذهبی از الگوی گسترده‌تر آیین‌های عامیانه روستایی چین جنوبی پیروی می‌کند: تکریم نیاکان در محراب خانواده، تالارهای تبار در جاهایی که هنوز برجای مانده‌اند، خدایان محافظ محلی که به قله‌ها و آب‌راه‌های مشخص پیوند دارند، و تقویم جشن‌هایی که سال کشاورزی را سامان می‌دهد. عناصر تائویی و بودایی در آیین‌های روزمره تنیده‌اند، بی‌آنکه کسی زحمت جداسازی آن‌ها را به خود بدهد.

آنچه بیگانگان پس از زبان، نخست به آن پی می‌برند، درهم‌تنیدگی فرهنگی با جماعت‌های همسایه میائو و توجیا است: آوازهای عروسی، آیین‌های تشییع جنازه، الگوهای گلدوزی و برخی غذاهای جشنی که هم‌افزایی آشکاری نشان می‌دهند. واشیانگ‌ها در نقطه محوری میان چین هان و کمربند اقلیت‌های جنوب‌غربی ایستاده‌اند و قرن‌ها بخشی از هر دو بوده‌اند، بی‌آنکه در هیچ‌یک حل شوند.