اروتیک والا

بودن والا همواره بیشتر به معنای تعلق به وا بوده تا اشتراک در یک تبار خونی واحد. این نام به مردم پادشاهی کهنی اشاره دارد که مرکزش شهر وا بود، شهری که اکنون مرکز منطقه غرب علیای غنا است. هویت این مردم از آن دولت برآمد، نه از یک جد مشترک. سه نوع خانواده این هویت را ساختند. کاهنان زمین نسب خود را به نخستین کشاورزان آن سرزمین می‌رسانند. دودمان‌های شاهزادگی ادعای خویشاوندی با سوارکارانی دارند که پادشاهی‌های دگومبا و مامپروسی را بنیان نهادند. عالمان مسلمان و بازرگانان با اصل ماندِه در امتداد راه‌های تجاری ساوانا آمدند. هر گروه نقش خاص خود را حفظ کرد، و این تقسیم‌بندی هنوز هم شیوه کار قدرت در وا را شکل می‌دهد.

زبان والِه که والی هم نامیده می‌شود، زبانی از خانواده گور است که چنان به داگاره نزدیک است که گویشوران این دو زبان تا حد زیادی یکدیگر را می‌فهمند. آنچه والاها را از کشاورزان داگاابا در روستاهای اطراف جدا می‌کند، بیش از زبان، دین و تاریخ است. والاها در اکثریت قریب به اتفاق مسلمانند و اسلام قرن‌هاست که بخشی از زندگی عمومی در وا است. خانواده‌های عالم آنان نسخه‌های خطی عربی نگه داشته‌اند و جایگاه امام وا در کنار رهبری قبیله‌ای وزن واقعی دارد. داگاابا بیشتر دین خود را حفظ کردند و بعدها شمار زیادی از آنان کاتولیک شدند. بنابراین یک زبان مشترک از یک مرز فرهنگی واقعی عبور می‌کند.

پادشاهی در حدود قرن هفدهم شکل گرفت. اواخر قرن نوزدهم سختی بسیار بر این منطقه وارد آورد. غارتگران برده زابارما و سپس ارتش‌های ساموری توره به این منطقه راه یافتند و تا پایان دهه 1890 بریتانیایی‌ها وا را به سرزمین‌های شمالی ساحل طلا ملحق کردند. وانا، رئیس عالی، هنوز در کاخی گلی به سبک سودانی دربار برگزار می‌کند. همان‌گونه که در شمال غنا رسم است، گفته می‌شود که رئیس بر پوست می‌نشیند، یعنی پوست حیوانی که نماد قدرت است، نه بر تخت. کاهنان زمین هنوز در امور زمین مشورت می‌شوند. جشن‌هایی مانند دامبا که میلاد پیامبر را گرامی می‌دارد، طبل و نمایش‌های رسمی را به خیابان‌های وا می‌آورند.