اروتیک تیو

تیوها بزرگ‌ترین گروه قومی در کمربند میانی نیجریه هستند که در ایالت بنوئه، در کنار رودخانه‌ای که نام منطقه از آن گرفته شده، متمرکزند و جوامع قابل‌توجهی از آن‌ها نیز در تارابا، ناساراوا و پلاتو گسترده‌اند. شمار آن‌ها حدود پنج میلیون نفر است و در میان همسایگانشان به واقعیتی چشمگیر متمایزند: تا دوره استعمار هیچ رئیس قبیله‌ای نداشتند. اقتدار از طریق تبار و سن اعمال می‌شد، از طریق اصل نسب‌شناختی که تیوها آن را ityo می‌نامند (و هر فرد را تا جد مشترکی به نام تیو ردیابی می‌کند)، و اختلافات توسط ریش‌سفیدانی که در شورا می‌نشستند حل‌وفصل می‌شد، نه توسط هیچ پادشاه یا حاکم عالی‌رتبه‌ای. انگلیسی‌ها، همان‌طور که انتظار می‌رفت، این نظام را ناکارآمد دیدند و در 1947 یک تور تیو، یعنی رئیس عالی، منصوب کردند. این منصب هنوز پابرجاست، اما منطق انشعابی زیربنایی جامعه تیو هرگز کاملاً از میان نرفت.

زبان آن‌ها از شاخه تیووئید است، شاخه‌ای کوچک از زبان‌های بانتوئید در خانواده نیجر-کنگو، و تا حدی جدا از زبان‌های غول‌آسای یوروبا، ایگبو و هائوسا که آن را احاطه کرده‌اند قرار دارد. این انزوای زبانی یکی از دلایلی است که هویت تیو چنین مرزبندی روشنی دارد: زبان آن در زبان هیچ گروه دیگری حل نمی‌شود و تقریباً همه ساکنان سرزمین مادری آن را به‌عنوان زبان اول صحبت می‌کنند. مسیحیت، عمدتاً کاتولیک و اصلاح‌شده، در قرن بیستم از طریق مبلغان هلندی و ایرلندی ریشه دواند و اکنون غالب است، هرچند باورهای کهن‌تری درباره tsav (نوعی نیروی معنوی موروثی، خطرناک و دوگانه، که گمان می‌رود ریش‌سفیدان صاحب‌قدرت حاملش هستند) در زیر سطح باقی مانده و در لحظات بحران، اتهام جادوگری و گفتمان سیاسی سر برمی‌آورد.

سرزمین تیو سرزمین یام است. این محصول فقط خوراک نیست، بلکه ستون فقرات سال زراعی و نشانه کشاورز جدی است؛ جایگاه مرد مدت‌ها تا حدی با انبارهایش سنجیده می‌شد. رقص مشهور swange، با ریتم مبتنی بر لگن و آواز پرسش و پاسخ، از همین جهان کشاورزی برآمد و اکنون موسیقی‌ای است که مردم بیش از هر چیز دیگری با این گروه پیوند می‌دهند. بافندگی تیو، یعنی پارچه راه‌راه سیاه و سفید a'nger، در عروسی، مراسم عزا و تجمعات سیاسی پوشیده می‌شود و به‌عنوان پرچمی از هویت که فوراً قابل تشخیص است عمل می‌کند.

داستان اخیر سخت‌تر است. کمربند میانی طی دو دهه خط مقدم درگیری کشاورزان و دامداران نیجریه بوده و جوامع کشاورزی تیو موج‌های مکرر خشونت بر سر زمین، آب و مسیرهای چرا را تحمل کرده‌اند. این وضعیت سیاست قومی منطقه را متصلب‌تر کرده و تیوها را به موضعی علنی‌تر و قاطع‌تر از آنچه ریش‌سفیدان نسب‌محور یک قرن پیش می‌شناختند سوق داده است.