اروتیک ایگده

ایگده در سرزمین‌های پشته‌ای ایالت بنوئه در مرکز نیجریه زندگی می‌کنند و جمعیت آنان عمدتاً در مناطق محلی اوجو و اوبی متمرکز است، با جمعیت‌های کوچک‌تری که تا ایالت کراس ریور گسترش یافته‌اند. سرزمین آنان در کمربند میانی واقع است، همان نوار انتقالی طولانی میان شمال عمدتاً مسلمان و جنوب مسیحی و سنتی‌گرا، و هویت آنان با نبودن در هیچ‌یک از این دو و در عین هم‌مرز بودن با هر دو شکل گرفته است. شمار گویشوران آنان حدود نیم میلیون است و زبانشان که آن هم ایگده نام دارد به شاخه ایدومویید از خانواده نیجر-کنگو تعلق دارد. این زبان با ایدوما که همسایگان بزرگ‌تر شمالی‌شان به آن سخن می‌گویند خویشاوندی نزدیک دارد، اما آن‌قدر متمایز است که این دو زبان قابل فهم متقابل نیستند؛ واقعیتی که خود ایگده بر آن پافشاری می‌کنند و مدت‌ها در برابر رفتار با آنان به‌عنوان زیرگروهی از ایدوما مقاومت کرده‌اند.

جامعه ایگده بر پایه تبارهای پدرتبار سازمان یافته و از نظر تاریخی نه با یک رئیس واحد بلکه با شوراهایی از ریش‌سفیدان اداره می‌شده که از طریق انجمن‌های رده‌های سنی عمل می‌کردند؛ نهادهایی که هنوز هم وزن دارند، حتی جایی که ساختارهای رسمی حکومت محلی روی آن‌ها بنا شده است. آشکارترین جلوه زندگی جمعی Igede Agba است، جشن یام نو که هر سپتامبر برگزار می‌شود و کمتر جشن برداشت محصول است و بیشتر نوعی بازگشت ملی: مردم از لاگوس و ابوجا و خارج از کشور برای شرکت بازمی‌گردند و جشن در عین حال لحظه‌ای است که تصمیمات جمعی درباره زمین، ازدواج و اختلافات تبار در ملاء عام مطرح می‌شود. مسیحیت که در نسل‌های مسن عمدتاً کاتولیک و در میان جوانان پنطیکاستی است، اکنون چارچوب مذهبی پیش‌فرض است، اما در کنار آیین‌های کهن درباره نیاکان و زمین قرار دارد و جایگزین آن‌ها نشده است؛ بیشتر مسیحیان ایگده خود را کسانی نمی‌دانند که چیزی را کنار گذاشته‌اند، بلکه می‌گویند چیزی بر آن افزوده‌اند.

استعمار دیرتر از آنکه به مردمان ساحلی برسد به ایگده رسید؛ این منطقه تا اوایل قرن بیستم به‌طور رسمی اداره نمی‌شد و آموزش مبلغان مذهبی پس از بوروکراسی آمد، نه پیش از آن. یکی از پیامدهای این امر آن است که نخبگان تحصیلکرده ایگده پدیده‌ای نسبتاً تازه‌اند، و جامعه برای خروج از اقتصاد کشاورزی که هنوز سرزمین مادری را تعریف می‌کند سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در آموزش کرده است؛ یام، کاساوا، برنج و کنجد غذاهای اصلی باقی مانده‌اند و کنجد به‌ویژه برای صادرات کشت می‌شود. موسیقی خوانده‌شده به زبان ایگده، به‌ویژه شکل‌های پرسش و پاسخ آوازی که در مراسم تشییع و جشن‌ها به کار می‌رود، از طریق ضبط‌های دیاسپورا فراتر از سرزمین مادری پخش شده است، اما حتی در داخل نیجریه همچنان ذوق اقلیت باقی مانده است.