اروتیک ویلاموویایی‌ها

ویلاموویی‌ها مردم یک شهرک کوچک‌اند. ویلاموویتسه در جنوب لهستان میان بیلسکو-بیاوا و اوشویینچیم واقع است، بر مرز قدیمی میان سیلزی و لهستان کوچک، و بیش از هفت قرن ساکنانش زبان، پوشاک و احساس هویتی را حفظ کرده‌اند که در مرز شهرک متوقف می‌شود. آنان از مهاجرانی‌اند که در سده سیزدهم آمدند، زمانی که دوک‌های محلی سرزمین‌هایی را که حملات مغول خالی کرده بود دوباره آباد می‌کردند. اینکه این مهاجران از کجا آمده بودند، بحثی است که این گروه را تعریف می‌کند. سنت شهرک می‌گوید از فلاندر، فریسلند یا هلند آمده‌اند، و نسل‌های ویلاموویی‌ها اصرار داشته‌اند که آلمانی نیستند. زبان‌شناسان زبان آنان، Wymysiöeryś یا ویمیسوریس، را در میان گویش‌های آلمانی مرکزی شرقی جای می‌دهند، با لایه‌هایی از لهستانی و ردپاهایی که ممکن است به غرب دورتر اشاره کند. گوینده آلمانی معیار نمی‌تواند آن را دنبال کند.

این شهرک به‌طور غیرعادی متکی به خود بود. در سال 1808 ساکنانش با پرداخت بها خود را از سرواژ بازخریدند، و بازرگانان ویلاموویی سده نوزدهم را صرف فروش پارچه در سرزمین‌های هابسبورگ کردند و منسوجات وارداتی‌ای آوردند که سرانجام در لباس زنان به کار رفت. ازدواج در درون شهرک قاعده بود و این امر زبان را در خانه نگه می‌داشت. فلوریان بیشیک، ویلاموویی‌ای که در تریسته کار می‌کرد، شعر بلندی به زبان ویمیسوریس به سبک دانته سرود و تا پایان اصرار داشت که این زبان اصلاً آلمانی نیست. این جامعه کاتولیک رومی است و به یوزف بیلچفسکی، اسقف اعظم لویو که در ویلاموویتسه زاده شد و در سال 2005 به مقام قدیس رسید، افتخار می‌کند.

گسست در سال 1945 رخ داد. در جریان جنگ، اشغالگران ویلاموویی‌ها را آلمانی به شمار آورده و در فولکس‌لیسته ثبت کرده بودند، و مقامات جدید لهستانی به خاطر این امر آنان را مجازات کردند. یک فرمان محلی زبان و پوشاک را ممنوع کرد. خانواده‌ها از خانه‌هایشان بیرون رانده شدند و برخی از ساکنان به اردوگاه‌های کار فرستاده شدند، از جمله در اتحاد جماهیر شوروی. این ممنوعیت پس از سال 1956 سست‌تر شد، اما والدین دیگر با فرزندانشان به ویمیسوریس سخن نمی‌گفتند و تا پایان قرن، این زبان بیشتر در میان سالخوردگان باقی مانده بود.

آنچه پس از آن رخ داد کمیاب است. یک دانش‌آموز محلی به نام تیموتئوش کرول در اوایل دهه 2000 شروع به ضبط صدای سالخوردگان کرد، و این کار به احیایی تبدیل شد که زبان‌شناسان دانشگاهی از آن پشتیبانی می‌کردند: املای استاندارد، کد زبان بین‌المللی در سال 2007، درس‌های مدرسه، و تئاتر جوانان که به ویمیسوریس اجرا می‌شد، از جمله آثار تالکین. شمار گویشوران بومی حداکثر به چند ده نفر رسیده است، اما جوانانی هم هستند که می‌توانند به آن سخن بگویند. دوشنبه عید پاک هنوز Śmiergust را به همراه دارد، هنگامی که مردان جوان در لباس‌های وصله‌دار و با نقاب در شهرک می‌گردند و بر زنان جوان آب می‌پاشند، و ساکنان همچنان به همان اندازه که با نام خانوادگی، با لقب خانواری شناخته می‌شوند.