اروتیک تیلاموک

تیلاموک‌ها سالیشی‌هایی بودند که از بقیه‌ی سالیش‌ها جدا افتادند. زبان آن‌ها به خانواده‌ی زبانی سالیشی تعلق داشت که مرکز ثقلش خیلی دورتر به شمال، در پیوجت ساوند و کلمبیای بریتانیایی قرار دارد، اما نواری پهن از گویشوران چینوکی‌زبان در پایین رودخانه‌ی کلمبیا میان آن‌ها و نزدیک‌ترین خویشاوندانشان فاصله انداخته بود. این جدایی آن‌قدر کهن بود که زبان تیلاموک از خویشاوندانش فاصله‌ی زیادی گرفت و زبان‌شناسان آن را شاخه‌ای مستقل می‌دانند. همچنین این جدایی باعث شد ساحل شمالی ایالت ارگان مرز جنوبی سرزمین سالیش‌ها در آمریکای شمالی باشد. آن سرزمین نواری باریک از دماغه‌ها، درخت‌های صنوبر (اسپروس) و پهنه‌های جزرومدی است که رودخانه‌ها به خلیج تیلاموک می‌ریزند و حوضه‌های رودهای نهالم، نستوکا، سالمون و سیلتز در شمال و جنوب آن جاری‌اند. گروه‌ها نام خود را از این رودخانه‌ها گرفتند و همین شیوه‌ی عملیِ فهمِ سیاستِ تیلاموک است: نه رئیس واحد، نه پایتخت، فقط روستاهایی کنار آب با خانواده‌های دارای مرتبه، خانه‌های تخته‌ای از چوب سدر، قایق‌هایی که هم برای امواج دریا و هم برای رودخانه ساخته می‌شدند، و ثروتی که با صدف دندانی‌شکل (دنتالیوم) سنجیده می‌شد. ماهی سالمون و گوزن، سال را پیش می‌بردند. نهنگی که به ساحل رانده می‌شد غنیمتی بود که کل ساحل از آن خبردار می‌شد، و در سال 1806 گروهی از سفر لوییس و کلارک به جنوب رفت تا با یکی از آن‌ها چربی مبادله کند.

دو چیز در آغاز سوابق مکتوب عجیب به نظر می‌رسد. در اواخر 1600s کشتی گالیون مانیلا در تیغه‌ی شنی نهالم غرق شد و موم زنبور عسلی که حمل می‌کرد هنوز از میان شن بیرون می‌زند؛ و روایت‌های تیلاموک درباره‌ی بازماندگانی که به ساحل رسیدند، دو قرن بعد هنوز برای بیگانگان نقل می‌شد. سپس تب‌های دهه‌ی 1830s روستاها را در امتداد ساحل و پایین کلمبیا خالی کرد و مردمی که هنگام نخستین تماس هزارها نفر شمرده می‌شدند، در عرض یک نسل به صدها نفر رسیدند. معاهداتی که در تنسی پوینت در سال 1851 مذاکره شد هرگز از سوی سنا تصویب نشد، بنابراین زمین بدون پرداختِ وعده‌داده‌شده دست‌به‌دست شد، بدهی‌ای که تا سال 1946 به رسمیت شناخته نشد، زمانی که دیوان عالی به نفع گروه‌های ساحلی رأی داد. بازماندگان به محمیه‌ی ساحل رانده شدند که بعدها به سیلتز کوچک شد؛ کنگره آن را در سال 1954 لغو کرد و در 1977 بازگرداند. این زبان در دهه‌ی 1970s با آخرین گویشوران مسلط خود خاموش شد، اما پیش از آن، کلارا پیرسون از فرقه‌ی نهالم مجموعه‌ی کاملی از داستان‌های تیلاموک، از جمله چرخه‌ی باد جنوبی، را در سال 1934 برای مردم‌نگار الیزابت جیکوبز روایت کرد. امروز نوادگان آن‌ها در سیلتز و گرند روند، در همان ساحل، ثبت‌نام شده‌اند.