اروتیک تلم

تلم‌ها در جرف باندیاگارا و اطراف آن در مرکز مالی، از حدود قرن یازدهم تا شانزدهم می‌زیستند. با استقرار مهاجران دوگون بر صخره‌ها از دیدها محو شدند. احتمالاً برخی از آن‌ها در جوامع دوگون جذب شدند. سنت می‌گوید دیگران به سوی آنچه امروز بورکینافاسو نامیده می‌شود کوچیدند و برخی نویسندگان آن‌ها را به کورومبای آنجا مربوط می‌دانند. آن‌ها هیچ نوشته‌ای برجا نگذاشتند و نامی هم برای خود باقی نگذاشتند. تلم واژه‌ای دوگونی است که معمولاً «ما آن‌ها را یافتیم» ترجمه می‌شود و آن‌ها به همین شکل به یاد مانده‌اند: مردمی که پیش از این آنجا بودند.

جرف چیزی است که آن‌ها را متمایز می‌کند. این پرتگاه دیواره‌ای از سنگ ماسه‌ای است که حدود 150 کیلومتر امتداد دارد. تلم‌ها انبارهای غله و ساختمان‌های کوچک از خشت را در طاقچه‌ها و غارهای آن ساختند، برخی چنان بالا روی صخره که امروز رسیدن به آن‌ها طناب و جرئت می‌خواهد. دشوارترین غارهای قابل دسترس را به‌عنوان گورستان مشترک به کار بردند. داستان‌های دوگون می‌گویند تلم‌ها می‌توانستند پرواز کنند و دوگون‌ها هنوز مردگان خود را با طناب به برخی از غارهای قدیمی بالا می‌برند. تلم‌ها نخستین ساکنان این صخره نبودند. بیش از هزار سال پیش‌تر، مردمی به نام تولوی در همان سنگ، غله‌شان را در مخازن گلی نگه می‌داشتند.

بیشتر آنچه می‌دانیم از باستان‌شناسان هلندی است که از دهه 1960 به بعد در غارهای گورستانی کار کردند. غارهای خشک و محفوظ چیزهایی را نگه داشته‌اند که معمولاً می‌پوسند: لباس‌ها و کلاه‌های پنبه‌ای، پتو، دامن‌هایی از الیاف گیاهی، پشتی‌های سر چوبی، کمان، سبد و سفال. منسوجات از قدیمی‌ترین پارچه‌های پنبه‌ای باقی‌مانده در غرب آفریقا هستند و نشان می‌دهند که بافندگی تا قرن یازدهم کاملاً جاافتاده بود. مطالعات اسکلت‌ها استدلال کرده‌اند که تلم‌ها و دوگون‌ها از نظر جسمانی دو جمعیت متمایز بودند. این با دیدگاه دوگون‌ها درباره تلم‌ها به‌عنوان قومی جداگانه، نه نیاکان خودشان، هم‌خوانی دارد.

زبان تلم‌ها از میان رفته و باورهای آن‌ها تنها از روی گورها خوانده می‌شود، جایی که مردگان با دقت همراه با پارچه، پشتی سر و اشیای روزمره به خاک سپرده شده‌اند. بازار هنر بر سردرگمی می‌افزاید. مجسمه‌های چوبی حک‌شده با دست‌های بالای سر، که با بقایای نذورات کهنه پوشیده شده‌اند، به‌طور معمول به‌عنوان «تلم» فروخته می‌شوند. اما دوگون‌ها قطعات قدیمی‌تری پیدا کرده و دوباره به کار گرفته‌اند و با سبک‌های مشابه حکاکی کرده‌اند، بنابراین این برچسب گسترده‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد. خود جرف، میراث استوارتر است. اکنون در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و خانه‌های خالی تلم‌ها هنوز بر فراز روستاهای دوگون در پایین آویزان‌اند.