اروتیک آتاباسکان‌های تانانا

آتاباسکان‌های تانانا نام و سیمای خود را از یک رود گرفته‌اند. رود تانانا از جایی آغاز می‌شود که رودهای چیسانا و نابسنا نزدیک مرز کانادا به هم می‌پیوندند، سپس چند صد مایل به سوی شمال‌غرب از میان جنگل‌های صنوبر، مرداب‌های خزه‌ای و پشته‌های شنی شاخه‌شاخه جریان می‌یابد و سرانجام به رود یوکان می‌ریزد. مردمان حوضه این رود شیوه زندگی مشترکی داشتند که با فصل‌های آن تنظیم می‌شد، و روستاهایشان هنوز همان‌جا برپاست: مینتو و ننانا در پایین‌دست رود؛ تاناکراس، دات‌لیک و هیلی‌لیک بالاتر؛ تتلین و نورث‌وی نزدیک سرچشمه‌ها؛ و خویشاوندان تانانای بالا در آن سوی مرز، در بیورکریک یوکان. فیربنکس نیز بر سرزمین آنان قرار دارد. روش معمول تقسیم‌بندی آنان بر پایه زبان است. تانانای پایین، تاناکراس و تانانای بالا زبان‌های آتاباسکانی جداگانه‌ای از خانواده نا-دنه‌اند که در امتداد رود به‌تدریج در یکدیگر می‌آمیزند؛ در پایین‌دست زبان کویوکون، در شمال زبان‌های گوئیچین و هان، و در جنوب، آن سوی رشته‌کوه آلاسکا، زبان آهتنا قرار دارد. گونه‌ای از تانانای میانه روزگاری در اطراف سالچا و رود گودپاستر گفته می‌شد. امروز سخنگویان روان اندک‌اند و بیشترشان سالخورده‌اند، و زبان انگلیسی بر زندگی روزمره چیره است، هرچند کار مستندسازی و آموزش ادامه دارد.

اقتصاد سنتی از تقویم پیروی می‌کرد: ماهی آزاد و ماهی سفید در تابستان، گوزن الک و کاریبو در پاییز، تله‌گذاری در سراسر زمستان، و موش‌مشک در دشت‌های مینتو در بهار. گروه‌های بالادست رود حصارهای بلندی برای شکار کاریبو می‌ساختند که به دام‌های طنابی مجهز بود. جامعه بر پایه طایفه‌های مادرتبار سازمان می‌یافت که در دو نیمه گروه‌بندی شده بودند، و این ساختار هنوز هم بیش از هر زمان دیگری در هنگام مرگ اهمیت دارد. بر پایه سنت، نیمه مقابل رسیدگی به پیکر و گور را بر عهده می‌گیرد و اغلب یک سال یا بیشتر بعد، خانواده داغدار این خدمت را در مراسم یادبود پوتلاچ جبران می‌کند: روزها ضیافت، سرودهایی که برای درگذشته سروده می‌شوند، و هدایایی از پتو، تفنگ و کارهای مهره‌دوزی. در تاناکراس و روستاهای بالادست، این مراسم همچنان رویداد عمومی اصلی است. جهان بیرون به‌سرعت از راه رسید. کشف طلا در سال 1902 که فیربنکس را پدید آورد، دره پایین را از معدنچیان و کشتی‌های بخار پر کرد. در سال 1915 سران پایین‌دست و میانه رود با قاضی جیمز ویکرشام در فیربنکس دیدار کردند و سکونتگاه‌های ویژه بومیان را نپذیرفتند و گفتند می‌خواهند همچنان از سرزمین خود روزی بگیرند؛ این دیدار ریشه کنفرانس سران تانانا است که امروز کنسرسیوم قبیله‌ای آلاسکای داخلی است. راه‌آهن در سال 1923 در ننانا پلی بر رود تانانا زد، و در سال 1942 بزرگراه آلاسکا اردوگاه‌های ساختمانی و بیماری‌های تازه را به بالادست رود آورد. هیئت‌های تبلیغی کلیسای اسقفی در این مسیر کلیسا و مدرسه گشودند، و امروز بیشتر خانواده‌ها مسیحی‌اند و در عین حال همچنان تعهدات پوتلاچ را پاس می‌دارند.