اروتیک آپاچی‌های غربی

آپاچی‌های غربی خود را Ndee به معنای «مردم» می‌نامند، و آنچه ایشان را کنار هم نگه می‌دارد، بیش از آنکه یک حکومت قبیله‌ای واحد باشد، شبکه‌ای از تبارهای مادری و گروه‌های محلی است که در کوه‌ها، لبه‌های پرتگاهی و دره‌های رودخانه‌ای در شرق مرکزی آریزونا پراکنده‌اند. قوم‌نگاران سده بیستم ایشان را به پنج گروه تقسیم کردند: White Mountain، Cibecue، San Carlos، Northern Tonto و Southern Tonto. تبارها از این مرزها عبور می‌کنند و بسیاری از آن‌ها به نام جایی نامیده شده‌اند که گفته می‌شود تبار برای نخستین بار در آنجا کشاورزی کرده است، و عضویت در تبار همچنان در ازدواج و در تعیین اینکه چه کسی در مراسم آیینی موظف به یاری است، اهمیت دارد. ایشان مردم جرونیمو نیستند. آن‌ها شیریکاوا بودند، و مردان آپاچی غربی در شمار زیادی به‌عنوان پیشاهنگ ارتش در لشکرکشی‌ها علیه آنان خدمت کردند. اقتصاد کهن، کشتزارهای کوچک ذرت، لوبیا و کدو در کنار نهرها را با شکار و چرخه فصلی گردآوری ترکیب می‌کرد: بلوط، چلغوز، میوه ساگوارو و قلب گیاه آگاو که در گودال‌های سنگ‌چین به‌آهستگی بریان می‌شد. زبان، آتاباسکی جنوبی است، خویشاوند نزدیک زبان‌های ناواهو و شیریکاوا و خویشاوند دور زبان‌های آلاسکا و غرب کانادا، و هنوز در خانه‌ها در رزرواسیون‌های Fort Apache و San Carlos به آن سخن گفته می‌شود، بیشتر توسط پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها تا نوجوانان. در Cibecue، پژوهشگران میدانی ثبت کردند که نام‌های مکان‌ها داستان‌های فشرده‌ای را در خود دارند، به‌طوری‌که نامیدن یک نقطه از زمین می‌تواند به کسی یادآوری کند که فرد چگونه باید رفتار کند. سکوت نیز وزن دارد و هنگام دیدار با غریبه‌ها یا روبه‌رو شدن با کسی که خلق‌وخویش نامشخص است، انتظار می‌رود.

مبلغان لوتری در دهه 1890 رسیدند و کلیساهای کاتولیک و انجیلی به دنبال آنان آمدند، اما زندگی آیینی هرگز کنار نرفت. در آغاز سده بیستم سیلاس جان ادواردز آیین Holy Ground را بنیاد نهاد، با نظام نمادهای نوشتاری دعای خاص خود. مشهورترین مراسم امروز، رقص طلوع یا Na'ii'ees است، جشن بلوغ چهارروزه‌ای که در آن دختر، قدرت Changing Woman را می‌پذیرد، با گرده گیاه لویی برکت می‌یابد و ساعت‌ها می‌رقصد، درحالی‌که رقصندگان تاج‌دار نقاب‌دار، یعنی Gaan، ارواح کوه‌ها را مجسم می‌کنند. حمایت از برگزاری چنین مراسمی ماه‌ها آمادگی و هزینه‌ای جدی برای غذا و هدایا می‌طلبد. در سال 1871 کشتار کمپ گرانت بیش از صد نفر از آپاچی‌های آراوایپا و آپاچی‌های پینال را کشت که بیشترشان زن و کودک بودند، و در سال 1875 آپاچی‌های تونتو و یاواپای‌ها با راهپیمایی اجباری از دره ورده به سن کارلوس رانده شدند. امروز قبیله آپاچی کوه سفید رزرواسیون Fort Apache را اداره می‌کند و در مناطق مرتفع آن یک پیست اسکی دارد. آپاچی‌های سن کارلوس، اوک فلت را، زمین آیینی نزدیک سوپریور که کنگره معاوضه آن با یک شرکت استخراج مس را تصویب کرده است، به یک مسئله ملی تبدیل کرده‌اند. جامعه‌های کوچک‌تر در پیسون و کمپ ورده، که دومی با یاواپای‌ها مشترک است، این نقشه را کامل می‌کنند.