اروتیک هواستک

هواستک‌ها خود را Teenek می‌نامند که تقریباً به معنای «مردمان این‌جا» است، و «این‌جا» گوشه‌ای گرم و مرطوب در شمال شرقی مکزیک است که بقیهٔ کشور به نام آنان La Huasteca خوانده است. روستاهای ایشان در تپه‌های کم‌ارتفاع و دره‌های رودخانه‌ای شرق سان‌لوئیس پوتوسی و شمال وراکروز قرار دارد و جوامع کوچک‌تری در تاماولیپاس و ایدالگو. آنچه ایشان را متمایز می‌کند زبانشان است. Teenek زبانی مایایی است، تنها زبان مایایی که در هیچ‌جای نزدیک خلیج مکزیک گفتاری می‌شود، و با بیش از هزار کیلومتر سرزمین ناهوآ، اوتومی، توتوناک و اسپانیایی‌زبان از خویشاوندانش در چیاپاس، یوکاتان و گواتمالا جدا شده است. این زبان چنان زود از بقیهٔ خانوادهٔ خود جدا شد که گویشوران یوکاتکی یا تزلتال نمی‌توانند آن را دریابند، و تنها خویشاوند نزدیکش، Chicomuceltec از چیاپاس، در قرن بیستم از میان رفت. دو گویش اصلی بازمانده‌اند، یکی در سمت پوتوسی و دیگری در سمت وراکروز، و بیش از صد هزار نفر همچنان آن‌ها را در خانه به کار می‌برند.

پیش از فتح، هواستک‌ها شبکه‌ای از شهرها را در امتداد رود Pánuco و شاخه‌های آن اداره می‌کردند که Tamtoc یکی از بزرگ‌ترین‌شان بود، و سنگ‌تراشانشان مجسمه‌های سنگی هم‌اندازهٔ انسان می‌ساختند که در میان بهترین آثار مکزیکِ دورهٔ Postclassic جای دارند. آزتک‌ها با آنان جنگیدند، از ایشان باج گرفتند و به بدنامی‌شان کوشیدند و مردان هواستک را میگسارانی توصیف کردند که بی‌لنگ راه می‌روند و دندان‌هایشان را سوهان می‌زنند. این تبلیغات تا حدی بود، اما سوهان‌زدن دندان، شکل‌دهی جمجمه و خال‌کوبی در باستان‌شناسی دیده می‌شود. فتح ایشان را بیش از بیشتر مردمان آسیب زد. در اواخر دههٔ 1520 میلادی، Nuño de Guzmán، فرماندار Pánuco، اسیران هواستک را به بردگی در کارائیب فرستاد و جمعیت ایشان قرن‌ها طول کشید تا بازیابد.

امروزه بیشتر هواستک‌ها کاتولیک‌اند، اما کاتولیک‌گری تعهدات کهن‌تری را در خود جذب کرده است. ذرت بیش از آنکه محصولی کشاورزی باشد همچون شخصی رفتار می‌شود، با نام Dhipaak، و در کاشت و برداشت با پیشکش‌ها گرامی داشته می‌شود. در Tamaletom نزدیک Tancanhuitz، مردان آیین ستون پرواز خود را برگزار می‌کنند، Bixom T'iiw، یعنی رقص شاهین گنجشک‌خوار. Xantolo، جشن مردگان هواستیکا با نقاب‌ها و موسیقی‌اش، در آغاز نوامبر روستاهایشان را فرا می‌گیرد. زنان هویت دیدنی را حمل می‌کنند: petob، تاجی از نخ پشم رنگ‌شدهٔ درخشان که در موها پیچیده می‌شود، و dhayemlaab، شنل سفیدی که با درختان زندگی و جانوران گلدوزی شده و به بازار و مراسم عبادت پوشیده می‌شود، نه فقط در جشن‌ها. مردان بیشتر لباس همسایگان میستیزوی خود را می‌پوشند. خانواده‌ها ذرت، لوبیا و فلفل را روی زمین‌های اشتراکی می‌کارند، نیشکر را برای تبدیل به piloncillo می‌جوشانند، قهوه و مرکبات می‌چینند، و الیاف آگاوِ zapupe را به طناب و کیسه می‌تابند.