اروتیک تای لو

تای لوئه مردم سیپسونگ‌پانا هستند، یعنی «دوازده هزار مزرعه برنج»، در بخش بالایی رودخانه مکونگ، جایی که جنوب یوننان به لائوس و میانمار می‌پیوندد. نیاکان آنان در قرن دوازدهم در آنجا پادشاهی دشتی سازمان دادند که سلسله‌ای از شاهزادگان آن را از چیانگ‌هونگ (امروز جینگ‌هونگ) اداره می‌کردند؛ این شاهزادگان به دربار چین و پادشاهان برمه خراج می‌پرداختند و خودمختاری کافی برای اداره امور خود را تقریباً هشت قرن حفظ کردند. این پادشاهی در دهه 1950 پایان یافت، زمانی که پکن تای لوئه را در قومیت رسمی دای ادغام کرد و سیپسونگ‌پانا را به استان خودمختار دای شیشوانگ‌بانا تبدیل نمود. بیشتر تای لوئه هنوز در آنجا زندگی می‌کنند، اما جوامع قابل توجهی در آن‌سوی مرزها در شمال لائوس، در ایالت شان شرقی میانمار، در شمال تایلند و در جیب کوچکی در ویتنام ساکن‌اند.

جوامع تای لوئه در تایلند منشأ مشخصی دارند. در اوایل قرن نوزدهم، حاکمان لان‌نا با یورش به شمال و کوچاندن روستاییان تای لوئه به جنوب، دره‌های خالی از سکنه خود را بازسازی کردند؛ سیاستی که در عبارت «سبزی را در سبد بگذار، مردم را در شهرها بگذار» به یاد مانده است. نوادگان آنان در نان، پایائو، چیانگ‌رای و لامپون هنوز خود را لوئه می‌خوانند، لهجه خاص خود را حفظ کرده‌اند و در دهه‌های اخیر بر آن تأکید ورزیده‌اند و معابد را مرمت کرده و بافندگی را به‌عنوان نشانه هویتشان احیا کرده‌اند.

تای لوئه زبانی از شاخه جنوب‌غربی زبان‌های تای است و با تایلندی شمالی، شانی و لائوسی خویشاوندی نزدیک دارد، و گویشوران آن زبان‌ها بخش زیادی از آن را می‌فهمند. آنچه لوئه‌ها را در نوشتار متمایز می‌کند خط آنان است: الفبای کهنی برگرفته از خط تام که برای نسخه‌های خطی بودایی به کار می‌رفت، و در چین خط ساده‌شده تای لوئه جدید که در دهه 1950 معرفی شد، به طوری که یک جامعه واحد می‌تواند با دو الفبایی که هیچ شباهتی به هم ندارند خواندن و نوشتن بداند. در تایلند بیشتر لوئه‌ها به زبان تایلندی می‌خوانند و می‌نویسند.

بودیسم تراوادا تقویم سال را سامان می‌دهد. تقریباً هر روستا وات (معبد) دارد، پسران مدتی را به‌عنوان نوآموز سپری می‌کنند، و سال نو در آوریل با پاشیدن آب، پاگودهای شنی، مسابقه قایق‌ها بر رودخانه مکونگ و تعلیق کلی محدودیت‌های معمول همراه است. زیر تقویم بودایی لایه‌ای کهن‌تر جریان دارد: ارواح نگهبان روستا، ارواح نیاکانی خاندان‌های فرمانروای قدیم، و آیین‌هایی برای بازگرداندن روح به بدن پس از بیماری یا سفر. هیچ‌کس تناقضی در این نمی‌بیند. خانه‌ها روی پایه‌های چوبی ساخته می‌شوند، با فضای زندگی در بالا و حیوانات یا محل کار در پایین، برنج چسبنده غذای اصلی است، و بافندگی زنان، به‌ویژه دامن لوله‌ای راه‌راه معروف به سین، یکی از بارزترین صنایع دستی لوئه‌ها باقی مانده است. مردان مسن در برخی روستاها هنوز خالکوبی‌هایی از کمر تا زانو دارند که زمانی نشان می‌داد مرد لوئه به سن بلوغ رسیده است.