اروتیک مانگ

مانگ‌ها یکی از کوچک‌ترین ملت‌های فهرست رسمی 54 گروه قومی ویتنام‌اند. جمعیت آنان چند هزار نفر است و در روستاهای کوهستانی واقع در بالادست رود دا، در استان لای چائو، نزدیک مرز چین زندگی می‌کنند. زبانشان بیش از جمعیتشان آنان را از دیگران متمایز می‌کند. زبان مانگ یک زبان اتروآسیایی است و از دور با زبان‌های ویتنامی و خمری خویشاوند است، اما بر شاخه‌ای کوچک و مستقل قرار دارد که معمولاً مانگیک نامیده می‌شود. نزدیک‌ترین خویشاوند آن زبان بولیو است که صدها کیلومتر دورتر، در گوانگشی، گفته می‌شود. زبان‌های تای مدت‌هاست زبان مشترک این تپه‌ها بوده‌اند، با این حال مانگ‌ها زبانی را حفظ کرده‌اند که هیچ‌یک از همسایگانشان به آن سخن نمی‌گوید.

زیستن دیرپا در کنار جوامع تای اثر خود را بر آنان گذاشته است. همسایگان و سوابق قدیمی، آنان را شا نامیده‌اند، اصطلاحی برگرفته از زبان تای که برای چند گروه کوچک با زبان اتروآسیایی در شمال غربی به کار می‌رود، و فهرست‌های رسمی همچنان نام‌های مانگ او و شا لا وانگ را ذکر می‌کنند. بسیاری از مانگ‌ها علاوه بر ویتنامی، زبان تای را نیز می‌دانند و پوشاک و زندگی روستایی آنان نشان‌دهنده سابقه طولانی تماس نزدیک با روستاهای تای است. کشش به سوی این زبان‌های بزرگ‌تر اکنون فشار اصلی بر خود زبان مانگ است.

مانگ‌ها برای نسل‌های متوالی کشاورزی کوچ‌نشین داشتند. آنان زمین‌های کوهستانی را برای کشت برنج، ذرت و کاساوا پاک می‌کردند، محصول خود را با ماهیگیری، شکار و گردآوری محصولات جنگل تکمیل می‌کردند و هرگاه زمین فرسوده می‌شد، روستاهای خود را جابه‌جا می‌کردند. برنامه‌های بازمکان‌یابی در نیمه دوم قرن بیستم آنان را به روستاهای ثابت رانده، و مخازن نیروگاه‌های برقابی روی رود دا از آن زمان دره‌هایی را که در آن زندگی می‌کنند بازشکل داده‌اند. بسیاری از جوامع مانگ فقیرند و مانگ‌ها یکی از شانزده اقلیت بسیار کوچکی هستند که برای حمایت هدفمند توسعه‌ای دولت برگزیده شده‌اند.

باور آنان بر خانواده و روستا متمرکز است. خانواده‌ها نیاکان خود را در خانه گرامی می‌دارند و ارواح زمین، آب و جنگل باید در کشاورزی، بیماری و بدبختی در نظر گرفته شوند. آدابی که غریبه‌ها معمولاً به یاد می‌آورند خالکوبی چانه است. دختران مانگ سنتاً هنگام رسیدن به بلوغ، چانه خود را خالکوبی می‌کردند، نشانه‌ای از بزرگسالی که هنوز بر زنان مسن دیده می‌شود، هرچند جوانان بیشتر این کار را متوقف کرده‌اند. آن سوی مرز، یک جامعه مانگ‌زبان در شهرستان جین‌پینگ استان یون‌نان در سال 2009 بخشی از ملیت بلانگ چین شد، و از این رو این ملت اکنون زیر دو هویت رسمی زندگی می‌کند.