اروتیک یونانیان پونتی

پونتی‌های یونانی، یونانیانی هستند که خاستگاه اجدادی‌شان نه دریای اژه، بلکه پونتوس است، کرانه‌ی پرشیب و بارانی دریای سیاه در شمال‌شرق ترکیه حوالی ترابزون و سامسون. بیشتر خانواده‌هایشان یک قرن یا بیشتر پیش رفته‌اند. آنچه امروز آنان را کنار هم نگه می‌دارد خاطره‌ی آن کرانه است، گویشی که دیگر یونانیان اغلب در فهمیدنش دچار دشواری‌اند، و سنت موسیقی و رقصی که هنوز تالارهای اجتماعی را از تسالونیکی تا جنوب روسیه پر می‌کند. مستعمره‌نشینان یونانی از میلتوس و شهرهای دخترِ آن در عهد باستان این کرانه را مسکون کردند. این منطقه بعدها نام خود را به پادشاهی پونتوس داد که پادشاهش، میتریداتس ششم، دهه‌ها با روم در جنگ بود. در سده‌های میانه مقر امپراتوری ترابزون بود که هشت سال بیشتر از قسطنطنیه دوام آورد و سرانجام در سال 1461 به دست عثمانی‌ها افتاد. در دوران حکومت عثمانی، بیشتر پونتیان ارتدوکس ماندند، هرچند برخی روستاها به اسلام گرویدند و برخی خانواده‌ها مسیحیت خود را نسل‌ها پنهان نگه داشتند. در سده‌ی نوزدهم بسیاری به امپراتوری روسیه کوچ کردند و در قفقاز و در امتداد دریای سیاه ساکن شدند. گسست با جنگ جهانی اول و سال‌های پس از آن رخ داد، هنگامی که تبعید، گردان‌های کار و کشتارها بخش بزرگی از پونتوس را خالی کردند. مبادله‌ی جمعیت در سال 1923 پونتیان ارتدوکس بازمانده را به یونان فرستاد، عمدتاً به مقدونیه. یونان اکنون 19 مِی را روز یادبود آنچه رسماً نسل‌کشی می‌شناسد گرامی می‌دارد. شاخه‌ی شوروی نیز آزمون ویژه‌ی خود را گذراند: استالین هزاران تن را به قزاقستان و آسیای مرکزی تبعید کرد و بسیاری تنها پس از فروپاشی اتحاد شوروی به یونان رسیدند.

زبانشان، یونانیِ پونتی، را کسانی که به آن سخن می‌گویند Romeika می‌نامند. انزوای طولانی به آن اجازه داد ویژگی‌هایی را نگه دارد که یونانیِ معیار قرن‌ها پیش کنار گذاشته بود، در حالی که آزادانه از ترکی وام گرفت. در سرزمین اصلی‌اش، این زبان عمدتاً در میان سالمندان در روستاهای مسلمان‌نشین استان ترابزون، حوالی اوف و چایکارا، باقی مانده است. برای اکثریت مسیحی، ایمان ارتدوکسی است و کانون عاطفی آن صومعه‌ی Panagia Soumela است که بر صخره‌ای در کوه‌های پونتی ساخته شده. راهبان هنگام ترک آن، شمایل محترمش را دفن کردند. بعدها آن را بازیافتند و اکنون در صومعه‌ای نو بر کوه ورمیو در شمال یونان قرار دارد، جایی که جشن رقاد مریم در 15 اوت هزاران زائر را جذب می‌کند. بخش بزرگی از زندگی اجتماعی، در یونان و خارج از آن، حول انجمن‌های پونتی می‌چرخد که رقص‌ها را به کودکان آموزش می‌دهند و با لباس محلی اجرا می‌کنند. مشهورترین آن‌ها serra است، رقصی تند که سنتاً مردان اجرا می‌کنند و با لرزش تند شانه‌ها مشخص می‌شود. معمولاً لیرای پونتی آن را هدایت می‌کند، ویولنی باریک با سه سیم که به‌صورت ایستاده نواخته می‌شود. آشپزی پونتی بر ذرت، کره و ماهی آنچوی دریای سیاه تکیه دارد، خوراک ساحلی باریک با زمین زراعی کم و هموار.