اروتیک موندوگومور

برای بیشتر خوانندگان بیرون از پاپوآ گینه نو، موندوگومورها فصلی از کتاب کسی دیگرند. در سال 1932 مارگارت مید و ریو فورچون چند ماه پرتنش را در روستاهای‌شان در کنار رود یوات گذراندند. سپس کتاب مید با عنوان Sex and Temperament in Three Primitive Societies (1935) آنان را در مقام نقطهٔ مقابلِ تندِ آراپش‌های ملایم و تچامبولی (چامبری) قرار داد. امروز این مردم عموماً بیوات نامیده می‌شوند، که نام زبانشان نیز هست. آنان پس از آنکه به یکی از ارکان درس‌های مقدماتی مردم‌شناسی تبدیل شدند، همچنان در کنار رود یوات زیسته‌اند.

رود یوات از مرتفعات به سمت شمال جاری می‌شود و به سپیک می‌پیوندد، و سکونتگاه‌های بیوات در مسیر پایینی آن در استان سپیک شرقی قرار دارند. زبان بیوات به خانوادهٔ کوچک یوات تعلق دارد، شمار اندکی زبان خویشاوند که در امتداد آن رود سخن گفته می‌شوند. این زبان با زبان‌های مردمان بزرگ‌تر حوضهٔ سپیک، مانند یاتمول، متفاوت است. برای کلیسا، مدرسه و تجارت از توک پیسین استفاده می‌شود. بیشتر مردم مسیحی‌اند، همان‌گونه که در سراسر کشور چنین است، اما باورهای کهن درباره ارواح و قدرت نیاکان به کلی از میان نرفته‌اند.

مید جامعه‌ای را توصیف کرد که گشت‌های استرالیایی تنها چند سال پیش از ورود او، سرشکاری و آدم‌خواری را از میان برده بودند. بنا بر روایت او، از مردان و زنان به یکسان انتظار می‌رفت که قاطع و زودرنج باشند، و نوزادان کمتر مورد نرمش و مهربانی قرار می‌گرفتند. او همچنین شیوه‌ای غیرمعمول برای ردیابی تبار از طریق طناب‌ها ثبت کرد: مرد به خط مادرش تعلق داشت و زن به خط پدرش، بنابراین عضویت از نسلی به نسل بعد میان دو جنس جابه‌جا می‌شد. ازدواج‌ها قرار بود با مبادلهٔ خواهران ترتیب داده شود. بنا بر گزارش او، این می‌توانست به رقابت پدر و پسر بر سر مبادلهٔ همان دختر جوان با یک همسر بینجامد.

پژوهشگران بعدی آن تصویر را با احتیاط بیشتری خوانده‌اند. از جمله نانسی مک‌داول که یادداشت‌های میدانی آن دو را در سال 1991 به کتابی تبدیل کرد. آنان به کوتاهی مدت کار میدانی و میزان آشوبی که حکومت استعماری تازه به آن رود آورده بود اشاره می‌کنند. آثار هنری کمتر محل مناقشه‌اند. کنده‌کاران بیوات پیکره‌هایی می‌ساختند که بر فراز نی‌های مقدس‌شان قرار می‌گرفت، سنگین از صدف و پر، و این قطعات اکنون در مجموعه‌های بزرگ موزه‌ها نگهداری می‌شوند. برای بسیاری از بازدیدکنندگان موزه، این‌ها تنها چیزی هستند که هرگز از یوات خواهند دید.