اروتیک ماکسیس

ماکسیس‌ها مردمی باستانی از لیبی و مربوط به قرن پنجم پیش از میلاد بودند؛ کشاورزان ساکنی که در غرب رود تریتون، در جایی که امروز تونس نامیده می‌شود، زندگی می‌کردند و نسل‌هایشان در جمعیت گستردهٔ بربرهای مغرب حل شد. تقریباً همه آنچه از آنان می‌دانیم از چند سطر هرودوت آمده است، و آن سطرها به‌یادماندنی‌اند. به گفتهٔ او، ماکسیس‌ها موی سمت راست سر را بلند نگه می‌داشتند و سمت چپ را می‌تراشیدند، بدنشان را با گِل سرخ اُخرا رنگ می‌کردند و ادعا داشتند از نسل مردانی هستند که از تروا آمده بودند.

آنچه ماکسیس‌ها را در نظر مورخ یونانی متمایز می‌کرد موی آنان نبود، بلکه خانه‌هایشان بود. هرودوت مرزی در تریتون کشید: در شرق آن، لیبیایی‌های چوپانی زندگی می‌کردند که با گله‌هایشان جابه‌جا می‌شدند، و در غرب آن، لیبیایی‌هایی آغاز می‌شدند که زمین را شخم می‌زدند و در خانه‌های ثابت می‌زیستند، و ماکسیس‌ها نخستین این گروه بودند. او می‌افزاید که سرزمینشان پرتپه‌تر و جنگلی‌تر از دشت‌های شنی بدوها بود و پر از جانوران وحشی. تریتون معمولاً نزدیک دریاچه‌های شور و خلیج قابس در جنوب تونس قرار داده می‌شود، و در شمال و غرب آنجا زمین به سوی تل بالا می‌رود، جایی که آب بیشتری دارد و کشت غلات در آن سابقهٔ بسیار دیرینه‌ای دارد.

زبان آنان ثبت نشده، اما تقریباً یقین است که شکلی کهن از زبان بربری بوده، شاخه‌ای از خانوادهٔ زبان‌های آفروآسیایی که هنوز از سیوا تا اقیانوس اطلس به آن سخن گفته می‌شود. خود نام، پایدارترین چیزی است که از آنان باقی مانده. بسیاری از پژوهشگران ماکسیس را با مازیس‌هایی که هکاتایوس ذکر کرده، با مازیکس‌ها در منابع رومی، و با ماکسیتانی‌هایی که پادشاهشان در افسانهٔ بنیادگذاری لاتینی کارتاژ به دیدو خواستگاری می‌کند مرتبط می‌دانند، و سرانجام با آمازیغ، نامی که بربرها امروز برای خود به کار می‌برند. برخی فراتر می‌روند و آن را به مشوش‌ها پیوند می‌دهند، مردم لیبیایی که جنگیدند، سپس در مصر دورهٔ پادشاهی نوین ساکن شدند و سرانجام رؤسای خود را بر تخت فرعون نشاندند. این زنجیره قابل‌قبول است اما اثبات‌نشده، و باید همین‌گونه خوانده شود.

داوری دربارهٔ ادعای نسب طروایی دشوارتر است. ممکن است سنتی محلی باشد، یا تفسیری یونانی از چیزی که مخبران هرودوت گفته بودند، یا بخشی از عادت گستردهٔ مدیترانه‌ای در پیوند دادن نسب به جنگ هومری. اما خط موی نامتقارن بر زمین استوارتر است: نقش‌برجسته‌های مصری قرن‌ها پیش از نوشتن هرودوت، لیبیایی‌ها را با یک زلف جانبی بلند نشان می‌دادند. پس از او نام دقیق ماکسیس دیگر شنیده نشد. سرزمینشان زیر نفوذ کارتاژ رفت، سپس زیر فرمان پادشاهان نومیدیایی و آنگاه روم. میراثشان نامی است که شاید هنوز در کاربرد باشد، و یادآوری زودهنگام اینکه لیبیای باستان به همان اندازه سرزمین چوپانان بود، سرزمین کشاورزان و روستاها نیز بود.