اروتیک ماندر

مردم ماندر از کوچک‌ترین قوم‌های پاپوای اندونزی هستند. دو ویژگی آن‌ها را از دیگران متمایز می‌کند: زبانی ویژهٔ خود، و بخشی از سرزمین‌های دشتی در درون‌کشور منطقهٔ سارمی، دور از ساحل شمالی گینهٔ نو. خارج از این منطقه، نام آن‌ها را تعداد کمی می‌شناسند. در داخل منطقه، ماندرها یکی از گروه‌های بسیار کوچک اطراف رودخانهٔ Tor هستند و هر یک از این جوامع زبان خاص خود را حفظ کرده است.

زبانشان نیز ماندر نامیده می‌شود. این زبان به شاخهٔ Tor از خانوادهٔ Tor-Kwerba تعلق دارد. Tor-Kwerba یکی از خانواده‌های زبانی پاپوایی بسیار در گینهٔ نو است که پژوهشگران نشان نداده‌اند با یکدیگر خویشاوندی دارند. نزدیک‌ترین خویشاوندان زبان ماندر در همسایگی به زبان‌هایی سخن گفته می‌شود که همسایگانی چون Berik، Kwesten، Bonerif و Itik به آن‌ها حرف می‌زنند. با حرکت به سوی ساحل وضع تغییر می‌کند. روستاهای اطراف سارمی به زبان‌های آوسترونزیایی سخن می‌گویند که هیچ خویشاوندی با ماندر ندارند، و از این رو ماندرها نزدیک مرز میان دو خانوادهٔ زبانی جداگانه زندگی می‌کنند. زبان اندونزیایی روی هر دو زبان به کار می‌رود، همراه با مالایی پاپوایی که در بازارها، مدارس، ادارات و کلیساها شنیده می‌شود. زبان ماندر گویشوران بسیار اندکی دارد و در شمار زبان‌های در خطر قرار می‌گیرد. مانند همسایگان شاخهٔ Tor، زیر فشار مداوم زبان ملی است.

زندگی دینی مسیحی است، عمدتاً پروتستان، و نتیجهٔ کار تبلیغی است که در طول قرن بیستم در سراسر شمال پاپوا گسترش یافت. کلیسا بخش ثابتی از زندگی روستایی است، اما در کنار وظایف کهن‌تر نسبت به تبار و زمین عرفی وجود دارد. در پاپوا این زمین متعلق به گروه است نه افراد، و همچنان محور درک خانواده‌ها از جایگاه و تعلق خود است. همان‌طور که در دیگر دشت‌های ساحلی، غذا با نخل ساگو آغاز می‌شود، همراه با باغچه‌ها، ماهی رودخانه و شکار جنگل.

نقاط عطف بزرگ از بیرون آمدند. در سال 1944 نیروهای آمریکایی در ساحل نزدیک سارمی پیاده شدند و با ژاپنی‌ها هم آنجا و هم در جزایر واکده، در فاصلهٔ کمی از ساحل، جنگیدند. حکومت هلند بر گینهٔ نوی غربی در سال 1962 پایان یافت و پس از دورهٔ کوتاهی اداره توسط سازمان ملل، این سرزمین به اندونزی واگذار شد. در سال 2002 سارمی از منطقهٔ جایاپورا جدا شد و منطقه‌ای مستقل گشت، که جوامع تور را زیر نظر دولتی با مقر در شهر سارمی قرار داد. برای قومی به این کوچکی، پرسش واقعی اکنون این است که آیا به زندگی ادامه می‌دهند: آیا کودکان در خانه همچنان ماندر حرف می‌زنند، و آیا زمین در دست ماندرها باقی می‌ماند.