اروتیک لوسو

لوسوها خود را نودبا می‌نامند و به زبان نودم سخن می‌گویند؛ زبانی که آنان را از همسایگانشان بیش از آنچه جغرافیا جدا کند، متمایز می‌سازد. زادگاه آنان استان دوفلگو در منطقه کارا در شمال توگو است، کشوری از تپه‌ها و دره‌های کشاورزی که شهر نیامتوگو در مرکز آن قرار دارد. لوسو نامی است که بیگانگان و اسناد رسمی به کار می‌برند. نودبا نامی است که مردم برای خود به کار می‌برند.

بیگانگان اغلب آنان را با کابیه، همسایگان بسیار پرجمعیت‌ترشان، یکی می‌پندارند. این دو قوم منطقه، زندگی کشاورزی و بخش بزرگی از تاریخ معاصر توگو را با هم دارند. اما زبان‌هایشان داستانی متفاوت می‌گوید. هر دو از زبان‌های گور هستند، اما کابیه به شاخه گروسی و نودم به شاخه اوتی-ولتا تعلق دارد و گویشوران یکی، زبان دیگری را نمی‌فهمند. نزدیک‌ترین خویشاوند نودم اصلاً در همسایگی نیست. این زبان یوم است که در اطراف جوگو در آن سوی مرز در بنین به آن سخن گفته می‌شود؛ یادآوری این نکته که پیوندهای زبانی در این بخش از غرب آفریقا به ندرت از مرزهای امروزی پیروی می‌کنند.

در تپه‌های دوفلگو، کشاورزی از دیرباز به معنای سورگوم، ارزن، یام، ذرت و بادام‌زمینی بوده که در زمین‌های خانوادگی کشت می‌شده، و زمین خوب همواره کمیاب بوده است. این کمبود تجربه لوسوها را در قرن بیستم شکل داد. در دوران حکومت فرانسه، مقامات استعماری کشاورزان کابیه و لوسو را به دشت‌های کم‌جمعیت مرکز توگو کوچ دادند. مردم پس از آن نیز مدت‌ها خودجوش مهاجرت کردند، به جنوب به سوی لومه و به غرب به سوی غنا. امروز لوسوها ناحیه خانگی روشنی دارند و زنجیره‌ای بلند از جوامع که به سوی ساحل کشیده می‌شوند.

دین از الگویی پیروی می‌کند که در شمال توگو رایج است. مسیحیت، هم کاتولیک و هم پروتستان، همراه با مأموریت‌های مذهبی و مدارس آمد و اکنون کاملاً جا افتاده است. دین کهن که بر نیاکان و زمین متمرکز بود از میان نرفته و اقلیت مسلمان نیز وجود دارد. سیاست نیز نشانه‌های خود را بر جای گذاشته است. از سال 1967 توگو تحت فرمان گناسینگبه ایادما بود که اهل کابیه و از استان همسایه بود، و بعدها پسرش بر آن حکم راند، و منطقه کارا پیوندی نزدیک با دولت و ارتش آن یافت. لوسوها به عنوان مردمانی از همان منطقه، در ذهن عمومی با آن رژیم پیوند داده می‌شدند، صرف‌نظر از وفاداری‌های شخصی‌شان.