اروتیک آکواپم

آکوآپم‌ها دولتی بودند که به قومی تبدیل شدند، نه برعکس. سرزمین آنان یک ویژگی جغرافیایی است: تپه‌ای جنگلی که حدود هزار پا از دشت‌های آکرا برمی‌خیزد و به سوی شمال‌شرقی امتداد می‌یابد، خنک و سبز بالای بوته‌زارهای خشک. شهرک‌ها در امتداد ستون فقرات این تپه قرار دارند. ترتیبی که آنان را به هم پیوند می‌دهد به سال ۱۷۳۰ بازمی‌گردد، زمانی که جامعه‌های گوان‌زبان تپه، که زیر فشار فرمانروایی آکواموها فرسوده شده بودند، نیروهایی از آکیم را فراخواندند تا آن فرمانروایی را بشکنند. آکیم‌ها آن را شکستند و ماندند و تختی عالی در آکروپونگ برپا کردند. سه قرن بعد، درزهای آن هنوز دیده می‌شوند و هنوز بر سر آنها بحث می‌شود. آکروپونگ و شهرک‌های اطرافش به توی سخن می‌گویند. شهرک‌های لارته و اوکره به زبان‌های گوان سخن می‌گویند که پیش از آن هم در تپه بودند. چند شهرک جنوبی ریشه خود را به تبار گا می‌رسانند. شهرک‌های گوان هرگز از یادآوری این نکته به همه دست برنداشته‌اند که زمین از آنِ چه کسی بوده است.

آنچه آکوآپم را بیش از اندازه‌اش اثرگذار کرد یک ایستگاه تبلیغی بود. مأموریت بازل در سال ۱۸۳۵ در آکروپونگ مستقر شد، پس از آنکه بیشتر مردان نخستینش بر اثر تب در ساحل از دست رفته بودند، و آب‌وهوای تپه به گروه‌های بعدی اجازه داد آن‌قدر زنده بمانند که بتوانند کار کنند. یوهان کریستالر، همراه با دیوید آسانته، تئوفیلوس اوپوکو و دیگر همکاران آکوآپمی، گویش محلی را گرفتند و از آن دستور زبان، ترجمهٔ کتاب مقدس به توی و فرهنگ لغتی ساختند. به همین دلیل است که توی آکوآپم، که جمعیت اندکی به آن سخن می‌گویند، به معیار ادبی تبدیل شد که در کلیساهای سراسر جهان توی‌زبان با صدای بلند خوانده می‌شود. کالج تربیت معلم که در سال ۱۸۴۸ در آکروپونگ تأسیس شد، قدیمی‌ترین کالج از این نوع در غناست و یک قرن تمام، ناظمان مدارس، آموزگاران دینی و کارمندان دفتری به هر گوشهٔ مستعمره فرستاد.

صادرات دیگر کاکائو بود. در سال ۱۸۷۹ تتّه کوارشی نهال‌هایی را در مامپونگ روی تپه کاشت، و کشاورزان آکوآپم که روی زمینی شیب‌دار و محدود کار می‌کردند به دنبال جنگل رفتند. آنان به‌صورت گروهی و سازمان‌یافته به سوی غرب زمین خریدند، پول را بر اساس خط خانوادگی یا بر اساس شرکتی از مشترکان بی‌ارتباط با هم جمع کردند، و بدین‌ترتیب اقتصاد خرده‌مالکی را ساختند که هشتاد سال غنا را سر پا نگه داشت. در میهن، سال همچنان بر محور اودویرا می‌چرخد، جشن پاکسازی نزدیک برداشت محصول، که در آن یام تازه بالاخره اجازه مصرف می‌یابد، کرسی‌های اجدادی سیاه‌شده شسته می‌شوند و رئیس قبیله را با تخت روان بیرون می‌برند. امروز تپه نیمی کمربند مسافران روزانه است. آکرا یک ساعت آن‌سوتر در جاده قرار دارد، باغ‌های آبوری و دکه‌های حکاکان در روزهای یکشنبه پر می‌شوند، و مراسم تشییع جنازه‌ای که مردم را به خانه بازمی‌گرداند هنوز قوی‌ترین نیرویی است که آنان را می‌کشد.