اروتیک ایگدالن

ایگدالن قوم کوچک شبانی آزاواغ است، دره‌ی خشک و پهنی که در غرب نیجر و میان تاهوآ و آگادز امتداد دارد، و سریع‌ترین راه شناخت آنان این است که منتظر بمانیم تا سخن بگویند. بقیه‌ی ویژگی‌ها طوارقی به نظر می‌رسد: اردوگاه‌ها، گله‌ها، روبند مردان، و جایگاهشان در کنفدراسیون‌های توارگ به عنوان گروهی مرابطی که کارش آموزش قرآن، برکت‌دهی و میانجی‌گری است. اما زبانشان تاغدال است و تاغدال بربری نیست. چارچوب دستوری آن سنغای است، زبان قوس رود نیجر در جنوب‌غرب دور، و بار سنگینی از واژگان توارگی بر آن سوار است. زبان‌شناسان آن را کنار تساواق این‌گال، تادکساهاک مالی و کورانجه در الجزایر قرار می‌دهند، مجموعه‌ای پراکنده از گونه‌های گفتاری سنغای شمالی که به احتمال زیاد در امتداد جاده‌های کاروان‌رو شکل گرفته‌اند، جایی که سنغای زبان تجارت بود و جوامع گویشور بربری سرانجام به ترکیبی ویژه‌ی خود رسیدند.

معمولاً دو شاخه نام برده می‌شود: خود ایگدالن و ایبروغان، که گفتارشان آن‌قدر به هم نزدیک است که گویشی از همان زبان به شمار آید و در عین حال آن‌قدر متمایز است که نامی جداگانه، تابارق، داشته باشد. هر دو مسلمان سنی مذهب مالکی‌اند. در میان توارگ، متخصصان دینی یک قشر اجتماعی شناخته‌شده‌اند نه یک شغل، و جایگاه خانواده‌ی ایگدالنی بر دانش استوار است: آموزش قرآن به کودکان، نوشتن تعویذ، و حل اختلاف میان گروه‌های دامدار که ترجیح می‌دهند موضوع را نزد رئیس قبیله نبرند. آنان گوسفند، بز و شتر نگه می‌دارند و با باران جابه‌جا می‌شوند، در سرزمینی که با معادن نمک تگیدا ن تسمت و گردهمایی بزرگ فصلی در این‌گال هم‌مرز است؛ جایی که دامداران با پایان فصل باران گرد می‌آیند. پنجاه سال گذشته برای این زندگی سخت بوده است. خشکسالی‌های دهه‌ی ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ گله‌ها را نابود کرد و خانواده‌ها را به سوی شهرها و کار مزدی راند، و شورش‌های توارگ و ناامنی‌ای که اکنون در مرزهای نیجر و مالی گسترده شده، حرکت‌های طولانی را خطرناک ساخته است. شمار گویشوران تاغدال شاید چند ده هزار نفر باشد، خط نوشتاری پرکاربردی ندارد و از دو سو زیر فشار مداوم تماشق و هائوسا است. این زبان بسیار بیشتر از آنچه کسی پیش‌بینی می‌کرد دوام آورده است، و این تقریباً همان داستان خود ایگدالن است.