اروتیک کوما

کوما یکی از کوچک‌ترین قوم‌های شمال غناست، چند روستای کشاورزی در ساوانای خشک که نامشان بسیار دورتر از خودشان رفته است. بیرون از غنا، کوما بیشتر به معنای پیکره‌های سفالی در ویترین موزه‌ها و کاتالوگ‌های حراجی است. در خانه‌شان، این واژه به جامعه‌ای اشاره دارد که زبان و هویت خود را حفظ کرده در حالی که همسایگانی بسیار بزرگ‌تر آن را احاطه کرده‌اند.

زبان آن‌ها، کونی، به خانواده زبان‌های گور از شاخه نیجر-کنگو تعلق دارد. زبان‌های گور در بیشتر کمربند ساوانا گفته می‌شوند، از مالی و بورکینافاسو تا شمال غنا، توگو و بنین. نزدیک‌ترین خویشاوند کونی زبان بولی است، زبان قوم بولسا، و زبان‌شناسان این دو را کنار هم در همان شاخه کوچک قرار می‌دهند. کونی تنها چند هزار گویشور دارد. در غنا، مدرسه و دولت به انگلیسی اداره می‌شوند و تجارت زبان‌های منطقه‌ای بزرگ‌تر را ترجیح می‌دهد. پس وقتی خانواده‌ای در خانه به کونی سخن می‌گوید، با انتخاب خود این زبان را زنده نگه می‌دارد. زندگی روستایی از تقویم ساوانا پیروی می‌کند: یک فصل باران برای کشت غلات، سپس یک فصل خشک بلند و سخت. همان‌طور که در بیشتر روستاهای شمال غنا رایج است، آیین‌های دینی کهن که به نیاکان و زمین پیوند دارند در کنار مسیحیت و اسلام وجود دارند.

سرزمین کوما

از دهه 1980 به بعد، پیکره‌های تراکوتا در روستاهای کوما و اطراف آن پیدا شدند و منطقه به نام سرزمین کوما شناخته شد. باستان‌شناسان تپه‌های خاکی را کاوش کردند، به‌ویژه در یکپابونگو که از همه مشهورتر است، و دریافتند که این پیکره‌ها با نهشته‌های تدفین و آیینی همراه‌اند، همراه با سفال و کالاهای دیگر. این آثار فراموش‌ناشدنی‌اند: سرها و بدن‌هایی سبک‌شده با مدل‌موهای پیچیده یا سرپوش‌های مفصل، و برخی با ویژگی‌هایی که بسیار فراتر از واقع‌گرایی رفته‌اند. به‌طور کلی تاریخ آن‌ها به چندین قرن در پایان هزاره نخست و آغاز هزاره دوم میلادی برمی‌گردد. شهرت این منطقه، غارتگران را هم همراه دانشمندان کرد و بخش زیادی از آثار از راه کاوش غیرقانونی خارج شد، پیش از آنکه کسی محل دقیق آن‌ها را ثبت کند. نام از محلی گرفته شده که اشیا در آن یافت شدند. این نام ثابت نمی‌کند که کوماهای امروز از سازندگان آن‌ها هستند، و این پرسش همچنان باز است. کوماها روی یکی از مهم‌ترین چشم‌اندازهای باستان‌شناسی غرب آفریقا زندگی می‌کنند و بیشتر مردم جهان نامشان را تنها به دلیل همین آثار می‌شناسند.