اروتیک ایزی

ایزی‌ها را بهتر است از پایین به بالا شناخت: انبارهای یام، مزارع برنج و جمعیت کشاورز متراکمی که در سراسر کشور اطراف آباکالیکی، پایتخت ایالت ابونیی در جنوب شرقی نیجریه، پراکنده‌اند. آنها ایگبو هستند و خود نیز چنین می‌گویند، اما به گوشهٔ مشخصی از جهان ایگبو تعلق دارند. آنها همراه با همسایگانشان ازّا، ایکوو و امگبو، بلوک شمال‌شرقی آباکالیکی را تشکیل می‌دهند. این مردمان به هم نزدیک، شیوهٔ گفتاری و تاریخی مشترک دارند که آنها را تا حدی از قلب سرزمین ایگبو در غرب جدا کرده است.

گفتارشان روشن‌ترین نشانه است. زبان Izii به خوشه‌ای کوچک در شاخهٔ ایگبوییِ خانوادهٔ Niger-Congo تعلق دارد که با ازّا، ایکوو و امگبو مشترک است. این زبان از ایگبوی مرکزیِ اووری یا اونیچا آن‌قدر فاصله دارد که زبان‌شناسان اغلب آن را زبانی جداگانه می‌شمارند، نه گویش. بیشتر ایزی‌ها در حالی بزرگ می‌شوند که میان زبان خانگی، ایگبوی معیار و انگلیسی جابه‌جا می‌شوند، و این جابه‌جایی صرفاً بخشی از زندگی روزمره است.

مسیحیت بر زندگی عمومی مسلط است، با جماعت‌های کاتولیک، آنگلیکن و پنطیکاستی در سراسر منطقه، و آباکالیکی مقر یک اسقف‌نشین کاتولیک است. تعهدات کهن‌تر از میان نرفته‌اند. هنوز باید به نیاکان احترام گذاشت، زمین هنوز بار معنوی دارد و نقاب‌رقص جدی گرفته می‌شود و فولکلور به حساب نمی‌آید. مورخان هنر ایزی را با نام ogbodo enyi می‌شناسند، نقاب‌رقص روح فیل. کلاه‌خودِ منبت‌کاری‌شدهٔ مکعبی با عاج‌های برآمده را جوانان می‌رقصند و این یکی از چشمگیرترین شکل‌های نقاب در جنوب شرقی نیجریه است.

حکومت استعماری نسبتاً دیر به منطقهٔ آباکالیکی رسید. چندین دهه بریتانیا آن را بخشی از استان اوگوجا اداره می‌کرد، یعنی ناحیه‌ای مرزی و نه امتداد قلب سرزمین ایگبو. بخشی از آن حس جدا بودن به نیجریهٔ مستقل منتقل شد. وقتی ایالت ابونیی در 1996 تأسیس شد، پایتخت آن در آباکالیکی، درست در میان سرزمین ایزی‌ها، قرار گرفت. زندگی شهری، آموزش و سیاست اکنون جوانان را به شدت به خود می‌کشند. با این همه، چرخهٔ کشاورزی همچنان ریتم بسیاری از خانواده‌ها را تعیین می‌کند و مخزن پرِ یام یکی از روشن‌ترین نشانه‌های جایگاه یک خانوار است.