اروتیک هالیوا-ساپونی

این نام یک نقشه است. هالیوا ابتدای نام هالیفکس را به ابتدای نام وارن پیوند می‌دهد، دو شهرستان در کارولینای شمالی که این جامعه از قرن هجدهم در آن زندگی کرده است. ساپونی در سال 1979 افزوده شد تا نام ملتی را بیان کند که بیشتر خانواده‌های آن از آن منشأ می‌گیرند. مرکز قبیله هالیستر است، روستایی کوچک در مناطق روستایی جنوب خط مرزی ویرجینیا، و بیشتر اعضای ثبت‌شده هنوز در نزدیکی آن، در شهرستان‌های هالیفکس، وارن، نش و فرنکلین زندگی می‌کنند.

ساپونی‌ها مردمی از خانواده زبان‌های سیوان شرقی در پیدمونت ویرجینیا و کارولینا بودند. جنگ، همه‌گیری بیماری‌ها و تصرف زمین‌ها توسط استعمارگران، آنان را کنار توتلو، اوکانچی و دیگر ملت‌های کوچک گرد هم آورد. در سال 1714 بسیاری در قلعه کریستانا اسکان یافتند، پستی در ویرجینیا که قرار بود ایستگاه تجاری، مدرسه و سدی در برابر دیگر قبایل باشد. هنگامی که این ترتیب از هم پاشید، برخی از ساپونی‌ها سرانجام به شمال رفتند و به ایروکوئی‌ها پیوستند. دیگران در مناطق دورافتادهٔ مرز کارولینا ماندند، با خانواده‌هایی با پیشینهٔ توسکاروا و دیگر پیشینه‌های بومی ازدواج کردند و از کشاورزی امرار معاش کردند. زبان سیوان در آن دوره طولانی و آرام کم‌کم از میان رفت و این جامعه نسل‌ها است که انگلیسی سخن می‌گوید.

قبیله امروزی در قرن بیستم شکل گرفت، تا حد زیادی در برابر نظام جیم کرو. نظام تفکیک‌نژادی کارولینای شمالی تحمل چندانی برای مردمی که بر هندی بودن خود اصرار داشتند نداشت، و خانواده‌های هالیوا برای پاسخ به آن سازمان‌دهی شدند. در سال 1957 مدرسه هندیان هالیوا را گشودند، ابتکاری جامعه‌محور که به فرزندانشان مدرسه‌ای از آن خودشان داد. به رسمیت شناخته شدن ایالتی در سال 1965 حاصل شد، و مدرسه با آغاز ادغام نژادی در پایان دهه بسته شد. مدرسهٔ منشوری قبیله‌ای از سال 2000 در هالیستر فعال بوده است و قبیله همچنان برای به رسمیت شناخته شدن فدرال تلاش می‌کند.

زندگی روزمره از خانواده، کلیسا و تقویم قبیله‌ای می‌گذرد. بیشتر اعضا مسیحی پروتستان‌اند و کلیساها از اصلی‌ترین مکان‌های گردهمایی جامعه‌اند. بزرگ‌ترین رویداد سال، جشنواره پاووی بهاری در محوطه قبیله است. این جشنواره دهه‌ها برگزار شده و گروه‌های طبل، رقصندگان و خویشاوندانی را که دور شده‌اند برای آخر هفته به هالیستر بازمی‌گرداند. برای ملتی که نسل‌ها به آن گفته می‌شد که آنچه ادعا می‌کند نیست، مدرسه، محوطه پاوو و فهرست‌های رسمی قبیله گواه‌اند، و همه‌ی آن‌ها بر زمینی قرار دارند که نیاکانشان در آن ساکن شدند.