اروتیک گونجا

گونجاها مردم حاکم یک پادشاهی ساوانایی‌اند که در میانهٔ شمال غنا گسترده است، از ولتای سیاه در غرب تا ولتای سفید در شرق، و داستان منشأ آنان یکی از عجیب‌ترین داستان‌های غرب آفریقاست: گروهی از سواران مانده در قرن شانزدهم از قلمرو نفوذ مالی به سوی جنوب تاختند تا بر مسیرهای طلا و کولا که به سوی جنگل می‌رفت مسلط شوند، خود را بر جوامع کشاورزی که یافتند تحمیل کردند، و سپس زبان خود را به نفع زبان آنان از دست دادند. امروز گونجاها به زبان نگبانیتو سخن می‌گویند، زبانی از شاخهٔ گوانگ خانوادهٔ کوا، که آنان را به جزیره‌ای کوازبان در منطقه‌ای تبدیل می‌کند که در غیر این صورت یکسره گورزبان است: همسایگان آنان، داگومبا، واگلا، سیسالا و مو، به زبان‌هایی از شاخه‌ای کاملاً متفاوت سخن می‌گویند. فاتحان از میان مردم محلی همسر گرفتند و کودکان به زبانی سخن گفتند که مادرانشان به آن سخن می‌گفتند.

این تاریخ هنوز در شیوهٔ سازمان‌یافتگی این جامعه خواناست. مردم به یکی از سه طبقه تعلق دارند: نگبانیا، نوادگان سواره‌نظام بنیان‌گذار، که رئیسان را تأمین می‌کنند؛ طبقهٔ مسلمان، که از روحانیان و بازرگانانی برآمده که با آنان آمدند و امامان، کاتبان و متخصصان آیینی را تأمین می‌کند؛ و عامهٔ مردم، که از اقوامی برآمده‌اند که نخست در آنجا بودند. طبقه‌ها با هم ازدواج می‌کنند اما در هم ادغام نمی‌شوند و هر یک کارهایی دارد که دیگران انجام نمی‌دهند. پادشاهی میان رئیس‌نشین‌های بخشی تقسیم شده است: بوله، کپمبه، تولووه، کوساوگو، واسیپه و دیگران، و مقام ریاست عالی میان آنها می‌چرخد، به طوری که هر یاگبونوورا که در داموگو می‌نشیند از بخشی متفاوت با پیشین خود می‌آید. این چرخش ترمزی عمدی بر جاه‌طلبی هر تبار است و منازعات جانشینی گونجاها را به بحث بر سر نوبت تبدیل می‌کند، نه بر سر خون.

اسلام به عنوان دین دربار و نه از راه گرویدن توده‌ای به اینجا آمد و به خاطر سواد، دیپلماسی و طلسم‌هایش ارزش یافت، و مسلمانان گونجا در قرن هجدهم یکی از وقایع‌نامه‌های عربی برجستهٔ غرب آفریقا را پدید آوردند. امروزه این دین، دین اکثریت است، هرچند زیارتگاه‌ها و کاهنان زمین کارکردهای خود را حفظ کرده‌اند، و جشن سالانهٔ بزرگ، دمبا، زادروز پیامبر را با طبل‌زنی، سوارکاری و نمایش شکوه رئیسان گرامی می‌دارد، نه با چیزی که واعظی آن را آیین عبادی بشناسد. قرن نوزدهم سالاگا را پدید آورد، در بخش کپمبه، که به بزرگ‌ترین بازار مناطق داخلی تبدیل شد و با کولا، پارچه و انسان داد و ستد می‌کرد، تا آنکه جنگ جانشینی 1892 و آمدن حکومت اروپایی آن را تهی کرد. گونجالند اکنون هستهٔ منطقهٔ ساوانای غناست، با زمین‌های کشاورزی، دام و بیشه‌زار، و داموگو پایتخت آن است.