اروتیک آیش‌ها

ایش‌ها قومی کوچک با زبانی از خانوادهٔ کدوی در شرق تگزاس بودند. آنان از پیش از تماس با اروپاییان تا اوایل سده نوزدهم سرزمین میان رودهای Neches و Sabine را در اختیار داشتند، تا آنکه آخرین بازماندگانشان در کدو ادغام شدند. امروز نوادگان ایشان در شمار ملت کدوی اوکلاهوما به حساب می‌آیند. نامشان پس از نابودی‌شان هم بر نقشه باقی ماند: Ayish Bayou همچنان از شهرستان San Augustine می‌گذرد، در مرکز سرزمین پیشین ایشان.

آنچه ایش‌ها را به قومی جدا تبدیل کرد، جدایی سرسختانهٔ ایشان بود. آنان تقریباً همچون همسایگان کدوی خود زندگی می‌کردند: ذرت، لوبیا و کدو می‌کاشتند، گوزن شکار می‌کردند و در مزارع پراکنده زندگی می‌کردند نه در شهرهای متراکم. با این حال به هیچ‌یک از دو اتحادیهٔ بزرگ کدویی، یعنی هاسینای در غرب یا کادوهادوشو در شمال، تعلق نداشتند. منابع اسپانیایی نشان می‌دهند که زبانشان به‌طور محسوسی با زبان دیگر گروه‌های کدویی تفاوت داشت، هرچند از آن آنقدر کم نوشته شده که نمی‌توان دقیقاً گفت این تفاوت چگونه بوده است.

جغرافیا ایشان را در مسیر امپراتوری‌ها قرار داد. راهی که بعدها El Camino Real de los Tejas نام گرفت از سرزمین ایشان می‌گذشت و تگزاسِ اسپانیایی را به مرز پرتنش آن با لوئیزیانای فرانسوی پیوند می‌داد. در سال 1717 میسیونرهای فرانسیسکن در میان ایشان مأموریتی به نام Nuestra Señora de los Dolores de los Ais بنیاد نهادند. این مأموریت در سال 1719 در جریان درگیری تازه با فرانسوی‌ها رها شد، در سال 1721 بازسازی شد و تا سال 1773 ادامه یافت، سالی که اسپانیا مأموریت‌ها و مهاجرانش را از شرق تگزاس بیرون کشید. در آن دهه‌ها راهبان از نتایج اندک گزارش دادند. ایش‌ها هم با اسپانیایی‌ها و هم با فرانسوی‌ها داد و ستد می‌کردند و زندگی دینی خود را تا حد زیادی دست‌نخورده نگه داشتند. محوطهٔ مأموریت امروز با نام Mission Dolores State Historic Site در San Augustine به‌عنوان محل تاریخی ایالتی حفظ می‌شود.

پایان کار از راه بیماری، آوارگی و فرسایش آرام فرا رسید. اپیدمی‌هایی که در اواخر سده هجدهم منطقه را درنوردیدند، به قومی که هرگز جمعیت زیادی نداشت ضربهٔ سختی زدند. تا زمانی که مقامات آمریکایی پس از 1803 به بررسی قبایل مرزهای لوئیزیانا و تگزاس پرداختند، ایش‌ها بازماندهٔ اندکی بیش نبودند. آنان در کدو ادغام شدند و جابه‌جایی‌های بعدی آن قوم را هم تحمل کردند. مهاجران آنگلو-آمریکایی که در دهه 1820 به منطقهٔ Ayish Bayou سرازیر شدند، نام را نگه داشتند و جز آن تقریباً چیزی نگه نداشتند.