اروتیک بیلیار

بیلیار نامی است که به مردم نونگار داده شده که سرزمینشان جنوب رودخانه سوآن و غرب کنینگ را دربر می‌گیرد و تا اقیانوس در والیالوپ، که اکنون فریمانتل نام دارد، ادامه می‌یابد. آنان یکی از گروه‌های خانوادگی ویادجوک هستند که سرزمین‌هایشان در اطراف محل شهر پرث به هم می‌رسد. نام آنان معمولاً به واژه بیلیا بازمی‌گردد که در زبان نونگار به معنای رودخانه است، و این نام با مردمی که زندگی‌شان بر محور آب می‌گذشت همخوانی دارد: دهانه رودخانه، دشت‌های کنار رود و زنجیره دریاچه‌ها و تالاب‌های آب شیرین که در امتداد ساحل کشیده شده‌اند. این دریاچه‌ها اکنون به عنوان تالاب‌های بیلیار حفاظت می‌شوند. آنان سنگ‌پشت، قورباغه، ماهی، پرندگان آبزی و ریشه‌های خوراکی گیاهان را فراهم می‌کردند و خانواده‌ها در شش فصل نونگار، از بیراک گرم و خشک تا ماکورو سرد و مرطوب، میان دریاچه‌ها و دریا جابه‌جا می‌شدند.

بیشتر آنچه بیگانگان درباره بیلیار می‌دانند از سال‌های نخست مستعمره رودخانه سوآن به دست آمده و این سندی سخت و تلخ است. مستعمره‌نشینان منطقه پرث را به صورت ناحیه‌هایی ترسیم کردند که هر کدام زیر نظر ریش‌سفیدی نام‌برده اداره می‌شد: یلاگونگا در شمال رودخانه، ماندی در شرق و میدگیگورو در جنوب. پسر میدگیگورو، یاگان، شناخته‌شده‌ترین چهره بومی آن سال‌ها شد. او نخست در جزیره کارناک زندانی بود، جایی که روبرت لاین، مستعمره‌نشین، زبانش را آموخت و از حقش دفاع کرد، و سپس رهبر مقاومتی شد که بر سرش جایزه تعیین شده بود. در سال 1833 میدگیگورو با جوخه تیرباران اعدام شد. یاگان را یک چوپان جوان با تیر زد، سرش را دودادند و به انگلستان فرستادند. پس از مبارزات طولانی نونگارها، این سر در سال 1997 بازگشت و در سال 2010 در دره سوآن دفن شد، و این کار زخم کهنه را به یک حساب‌رسی عمومی تبدیل کرد.

زبان، نونگار است، زبانی از خانواده Pama-Nyungan که لهجه‌هایش در سراسر جنوب غربی به تدریج در هم می‌آمیزند. کمتر کسی به آن به طور روان سخن می‌گوید، اما برنامه‌های مدرسه، بازگرداندن نام‌های مکان‌ها و مراسم Welcome to Country آن را در جریان نگه می‌دارند. باور سنتی بر نیتینگ، زمان آفرینش، و بر واگال، ماری که گفته می‌شود رودخانه‌ها و دریاچه‌ها را شکل داده، استوار است. به همین دلیل، تالاب‌ها هنوز وزن معنوی دارند. بسیاری از بازماندگان نیز مسیحی هستند. جامعه به دو نیمه تقسیم می‌شد، مانیتجمات و واردونگمات، و اینکه فرد به کدام نیمه تعلق داشت تعیین می‌کرد با چه کسی می‌تواند ازدواج کند. این نام در سال‌های 2016 و 2017 دوباره در خبرها آمد، زمانی که ریش‌سفیدان نونگار و ساکنان محلی علیه گسترش بزرگراه Roe 8 از میان تالاب‌های بیلیار اعتراض کردند. این مبارزه با لغو این جاده توسط دولت ایالتی تازه انتخاب‌شده پایان یافت. امروز بازماندگان بیلیار بخشی از جامعه ویادجوک پرث هستند و سرزمینشان در چارچوب South West Native Title Settlement قرار دارد.