اروتیک باجو

باجو نخست با یک زبان و یک قطعه زمین تعریف می‌شوند. آنان به زبان جو سخن می‌گویند، در ساوانای پهناور و تپه‌ماهوری پیرامون زونکوا در جنوب ایالت کادونا نیجریه کشاورزی می‌کنند، و رئیس بزرگ خود را با عنوان آگوام باجو می‌شناسند. در بیشتر دوران استعمار، بیگانگان ایشان را با نام کاجه می‌شناختند؛ نامی هوسایی که در اسناد دولتی قدیمی و مردم‌نگاری‌ها بسیار دیده می‌شود. واژه‌های خود مردم عبارت‌اند از باجو برای گروه، آجو برای یک فرد و جو برای زبان. کم‌رنگ شدن نام قدیمی، بازتاب جنبشی گسترده‌تر در کمربند میانی نیجریه است که خواهان آن‌اند با نام خود خوانده شوند و با نهادهای خودشان اداره گردند.

زبان جو به خانوادهٔ زبان‌های بنوئه-کونگو و به گروه پلاتو تعلق دارد و از خویشاوندان نزدیک زبان تیاپ است که اتیاپ همسایه به آن سخن می‌گویند؛ باجو و اتیاپ تاریخ و آداب مشترک بسیار دارند. هوسا زبان بازارها و شمال گسترده‌تر است، انگلیسی زبان مدرسه و دولت، و بسیاری از باجو در یک روز عادی میان هر سه زبان جابه‌جا می‌شوند. روستاها یام، ذرت و سورگوم می‌کارند و همراه آن زنجبیل، محصول نقدی‌ای که جنوب کادونا را به یکی از مشهورترین کمربندهای زنجبیل نیجریه بدل کرده است.

تاریخ این ناحیه بر پیوند با شمال استوار است. پیش از حکومت بریتانیا، امارت زازائو مردم جنوب کادونا را برای برده‌گیری و گرفتن خراج غارت می‌کرد. سپس دولت استعماری باجو را در استان زاریا و زیر نظر سرپرستان ناحیه‌ای هوسا-فولانی قرار داد، ترتیبی که نسل‌ها مایهٔ ناخرسندی بود. زعامت سنتی جداگانه باجو در دهه 1990 و در پی موجی از شوراهای سنتی جدید در این ناحیه ایجاد شد و پاسخی بود به خواست دیرینهٔ ایشان برای رهبری خودشان. اختلاف بر سر زمین و قدرت سیاسی در جنوب کادونا هنوز کاملاً زنده است.

دین سریع‌تر از هر چیز دیگری دگرگون شد. آیین کهن بر ارواح نیاکان متمرکز بود و مردانِ آیین‌پذیرفته مناسک آن را برگزار می‌کردند و از زنان پنهان می‌داشتند. میسیون‌های انجیلی و کاتولیک در دوران استعمار رسیدند و در چند نسل، باجو در اکثریت قاطع مسیحی شدند. امروز کلیساها محور زندگی روستایی‌اند و میزبان عروسی‌ها، تشییع جنازه‌ها و گردهمایی‌هایی هستند که پیش‌تر از آنِ نهادهای قدیمی بود. عضویت در تبار، که از سوی پدر دنبال می‌شود، همچنان در ازدواج، زمین و تعلق اهمیت دارد، اما انجمن نیاکانی مردان تا حد زیادی کم‌رنگ شده و کلیسا جای آن را در مرکز زندگی اجتماعی گرفته است.