اروتیک لونگودا

لونگودا مردمی کشاورز در شمال‌شرق نیجریه هستند. آنچه بیش از همه آنان را متمایز می‌کند زبانشان است که با هیچ‌یک از زبان‌های اطرافشان نزدیکی چندانی ندارد. سرزمین آنان منطقهٔ تپه‌ای پیرامون گویوک در ایالت آداماوا است که به سمت غرب تا بالانگا در ایالت گومبه امتداد می‌یابد، در حوضهٔ پایین رودخانهٔ گونگولا پیش از آنکه به بنوئه برسد. این سرزمین را فلات‌های سنگلاخی و دشت‌های کشاورزی تشکیل می‌دهند و تاریخ لونگودا تا حد زیادی بر اساس آن شکل گرفته است.

زبان‌شناسان لونگودا را در گروه آداماوای خانوادهٔ نیجر-کنگو جای می‌دهند. معمولاً آن را شاخهٔ کوچک مستقلی به حساب می‌آورند و نه خویشاوند نزدیک هیچ‌یک از همسایگانش، از این رو در نقشهٔ زبان‌ها، لونگودا جدا ایستاده است. جوامع نزدیک به زبان‌های دیگر آداماوا مانند واجا، یا زبان‌های چادی مانند باچاما صحبت می‌کنند، در حالی که هوسا زبان بازارهای سراسر منطقه است. چندزبانگی اینجا امری کاملاً عادی است. خود لونگودا چند گویش دارد که هر کدام به خوشه‌ای متفاوت از روستاها پیوند خورده است. این الگو میان مردمانی که در سکونتگاه‌های کوچکی زندگی می‌کردند که بیشتر امورشان را خودشان اداره می‌کردند، رایج است.

تپه‌ها در قرن نوزدهم اهمیت داشتند. امیرنشین‌های فولانی گومبه و آداماوا برای اسیر گرفتن و دریافت خراج به سرزمین گونگولا و بالادست بنوئه یورش می‌بردند و جوامع کوهستانی سراسر منطقه برای دفاع به دشواری زمین متکی بودند. بعدها حکومت بریتانیا این منطقه را به شمال نیجریه پیوست و در قرن بیستم مبلغان پروتستان مسیحیت را آوردند که اکنون در میان لونگودا گسترده است. اسلام نیز پیروانی دارد و برخی خانواده‌ها هنوز آیین‌های کهن‌تری را که به نیاکان، درمان و ارواح مکان‌های ویژه پیوند دارد، ادامه می‌دهند.

بیرون از نیجریه، نام لونگودا بیشتر در فهرست‌های موزه‌ها دیده می‌شود. سفالگران دره گونگولا، از جمله لونگودا، ظرف‌های گلی مجسمه‌ای برای درمان و برای مقابله با ارواح می‌ساختند. این ظرف‌ها با برآمدگی‌ها و خطوط برجسته پوشیده شده‌اند و برخی از آن‌ها ویژگی‌های انسانی دارند، به طوری که هر یک حضور ویژهٔ خود را دارد. گردآورندگان خارجی آن‌ها را اثر هنری می‌دانند. اما در زادگاهشان ابزار دست درمانگران بودند و بخشی از شیوه‌ای برای توضیح و درمان مصیبت بودند که پزشکی را از دین جدا نمی‌کرد.

امروز نیز زبان همچنان روشن‌ترین نشانهٔ هویت لونگودایی بودن است. مردم در خانه و در روستاها به آن سخن می‌گویند، در حالی که مدرسه، کلیسا و کسب‌وکار بیشتر به زبان انگلیسی و هوسا اداره می‌شوند.