اروتیک آتسام

مردم آتسام کشاورزانی هستند که در جنوب ایالت کادونا در مرکز نیجریه زندگی می‌کنند. نخستین نکته‌ای که باید درباره‌ی آنان دانست این است که بیشتر اسناد نام دیگری به کار می‌برند. چاوای نام هائوسایی آنان است که در پرونده‌های استعماری آمده و هنوز بر نقشه‌ها دیده می‌شود. آتسام نامی است که خودشان خود را با آن می‌خوانند و زبانشان تسام است. چند قوم همسایه نیز همین الگو را دارند، که در آن یک پیشوند، نام یک قوم را از نام زبانش جدا می‌کند: مردم آتیاپ به زبان تیاپ سخن می‌گویند و مردم باجو به زبان ججو.

موطن آنان منطقه‌ی حکومت محلی کائورو در سمت شرقی ایالت است. زبان تسام به شاخه‌ی فلات از زبان‌های بنوئه-کنگو تعلق دارد. به همین دلیل با تیاپ، ججو و بسیاری از زبان‌های فلات جوس خویشاوندی دوری دارد، و هیچ پیوندی با هائوسا، زبان چادی که بازارها و جاده‌ها را اداره می‌کند، ندارد. بیشتر مردم آتسام بیرون از روستا از هائوسا استفاده می‌کنند، در مدرسه انگلیسی یاد می‌گیرند و در خانه به تسام سخن می‌گویند. کائورو جایی است که زبان‌ها در آن بسیار فشرده‌اند و چند زبان کوچک در نزدیکی هم صحبت می‌شوند، از این رو سخن گفتن به سه یا چهار زبان در اینجا امری عادی است.

در بیشتر دو سده‌ی گذشته، مردم آتسام در حاشیه‌ی قدرت‌های بزرگ‌تر زندگی کرده‌اند. کائورو در حوزه‌ی نفوذ زازائو، امارت هائوسایی به مرکزیت زاریا، قرار داشت. در دوران حکومت غیرمستقیم بریتانیا، مردمان منطقه‌ای که آن زمان جنوب زاریا خوانده می‌شد، از طریق ساختارهای امارتی اداره می‌شدند که در آن‌ها نقش اندکی داشتند. این وضعیت رنجشی پایدار به جا گذاشت. پس از استقلال، تلاش برای آنکه فرمانروایان سنتی از میان جوامع خودشان برگزیده شوند، به یکی از مسائل سیاسی تعیین‌کننده‌ی جنوب کادونا بدل شد.

امروزه بیشتر مردم آتسام مسیحی هستند، آیینی که در قرن بیستم میسیون‌های مذهبی به آنان رساندند. اقلیتی مسلمان نیز وجود دارد و برخی آیین‌های کهن‌تر در کنار هر دو باقی مانده است. کشاورزی همچنان آهنگ سال را تعیین می‌کند. در سال‌های اخیر، کائورو یکی از بخش‌های کادونا بوده که بیش از همه از باندهای مسلح آدم‌ربا و حمله به روستاها آسیب دیده است. این خشونت خانواده‌ها را از زمین‌هایشان به شهرها رانده و امنیت اکنون دغدغه‌ای روزمره است.