اروتیک چومبورو

چومبورو مردمی هستند که به زبان گوانگ سخن می‌گویند و کشاورز و ماهی‌گیرند. آنان در مرکز غنا زندگی می‌کنند. در هر دو ساحل بازوی شمالی دریاچه ولتا زندگی می‌کنند، جایی که مناطق شمالی، برونگ-آهافو و ولتا قدیم به هم می‌رسیدند. پایتخت واحدی ندارند. آنچه آنان را کنار هم نگه می‌دارد زبانشان، چومبورونگ، و احساسی دیرینه از اینکه از نخستین مردمان حوضه میانی ولتا هستند، است؛ پیش از آنکه سواره‌نظامان گونجا و دولت‌های آکان مرزهای خود را به آن منطقه بکشانند، در آنجا ساکن شده بودند. امروز بیشتر آنان در اطراف کپاندای در منطقه شمالی، در کراچی غربی در منطقه اوتی، و نزدیک یجی در ساحل بونو شرقی زندگی می‌کنند.

چومبورونگ به شاخه شمالی زبان‌های گوانگ از خانواده زبان‌های کوا تعلق دارد، پس نزدیک‌ترین خویشاوندان آن در همسایگی گفتار می‌شوند: گونجا، کراچی، نوری و چند زبان کوچک‌تر گوانگ در امتداد ولتا. این نزدیکی جنبه سیاسی نیز دارد. چومبورو قرن‌ها زیر سلطه پادشاهی گونجا زیست. آنان به زبانی خویشاوند زبان فرمانروایان سخن می‌گفتند، اما زعمای خود و ادعاهای خویش بر زمین را حفظ کردند. مناقشه بر سر اینکه زمین از آن کیست و چه کسی حق نصب زعما را دارد هرگز کاملاً حل نشده و هنوز سیاست محلی اطراف کپاندای را شکل می‌دهد. بسیاری از کونکومبا نیز در همین ناحیه‌ها کشاورزی می‌کنند. زبان آنان گور است که از شاخه‌ای کاملاً متفاوت از خانواده زبانی نیجر-کنگو است.

بزرگ‌ترین گسست در زندگی امروزی چومبورو سد آکوسومبو بود. هنگامی که دریاچه ولتا در دهه 1960s پر شد، روستاهای کنار رود و زمین‌های کشاورزی را زیر آب برد و جوامع کامل ناچار شدند به زمین‌های بلندتر کوچ کنند. این دریاچه همچنین راه تازه‌ای برای امرار معاش پدید آورد. ماهیگیری، دودی کردن ماهی و حمل مردم و کالا با قایق اکنون در کنار کشاورزی کهن یام، کاساوا، ذرت و ارزن قرار دارد. شهرهای کنار دریاچه ماهیگیران و بازرگانانی را از سراسر غنا جذب می‌کنند.

دین در اینجا لایه‌لایه است و مردم اغلب از بیش از یک سنت بهره می‌برند. آیین اجداد و زیارتگاه‌ها هنوز بخشی از زندگی روستایی است، به‌ویژه در ارتباط با کشاورزی، تشییع جنازه و زعما. مسیحیت به تدریج گسترش یافته و اسلام از راه تجارت و نفوذ گونجا جای پایی دارد. چومبورونگ از جمله زبان‌های غنایی بود که کار ترجمه کتاب مقدس و سوادآموزی به آن پرداخت. در نتیجه شکل نوشتاری دارد که در کلاس‌های بزرگسالان آموزش داده می‌شود، در کلیسا به کار می‌رود و زبان‌شناسان آن را برای آهنگ‌ها و هماهنگی واکه‌هایش مطالعه می‌کنند.