اروتیک آشانتی

آشانتی‌ها مردم چهارپایه‌ی طلایی‌اند و از معدود ملت‌های آفریقایی به شمار می‌روند که دولت پیش‌استعماری‌شان هنوز درون یک جمهوری مدرن کار می‌کند. سرزمین آنان کمربند جنگلی مرکز-جنوب غناست که گرم، سبز و تپه‌ای است و کوماسی در مرکزش قرار دارد: زمانی یکی از غنی‌ترین مناطق طلاخیز غرب آفریقا، و اکنون سرزمین کاکائو و خانه‌ی یکی از بزرگ‌ترین بازارهای روباز قاره. آنان به زبان آشانتی توی سخن می‌گویند، گویشی از زبان آکان در شاخه‌ی کوا از خانواده‌ی نیجر-کنگو، که چنان به فانتی و آکوآپم نزدیک است که گویندگان هر سه یکدیگر را می‌فهمند. آشانتی‌ها دیرتر از سایر دولت‌های آکان شکل گرفتند و حدود 1700، زمانی که اوسه توتو اول و کاهن اکومفو آنوکیه دسته‌ای از خرده‌زعامت‌ها را زیر فرمان کوماسی آوردند، یکپارچه شدند. افسانه‌ی بنیان‌گذاری روایت می‌کند که آنوکیه چهارپایه‌ی طلایی را از آسمان فرود آورد تا بر زانوان اوسه توتو قرار گیرد، و این چهارپایه که سیکا دوا کوفی نام دارد هنوز روح ملت به شمار می‌رود. هیچ‌کس بر آن نمی‌نشیند و هرگز به زمین نمی‌رسد. وقتی یک فرماندار بریتانیایی در سال 1900 خواست بر آن بنشیند، یا آسانتواآ، ملکه‌مادر اجیسو، جنگی را که پس از آن درگرفت رهبری کرد.

جامعه‌ی آشانتی بر پایه‌ی تبار مادری می‌چرخد. هر کس به یک آباسوا، یعنی تبار مادری، تعلق دارد و زمین، ارث و صلاحیت تصدی مقام از همین مسیر منتقل می‌شود. آسانتهنه‌ی حاکم از تبار اویوکو است و این ملکه‌مادر است که نامزدهای جایگاه خالی چهارپایه را معرفی می‌کند. رهبران در ملأ عام از طریق اوکیامه سخن می‌گویند؛ او مترجم-سخنگویی است که عصایی با سر طلایی دارد و سخنان حاکم را در قالب ضرب‌المثل بازگو می‌کند. امروز بیشتر آشانتی‌ها مسیحی‌اند، و بسیاری از آنان پنطیکاستی یا متدیست هستند، و اقلیتی مسلمان نیز در میان‌شان است، اما لایه‌ی کهن‌تر همچنان زیر این لایه کار می‌کند: نیامه خدای برتر، آسسه یا زمین، خدایان فروتر و نیاکان که در آیین‌های آدائه، در چرخه‌ای 42 روزه، گرامی داشته می‌شوند. مراسم تدفین بزرگ‌ترین رویدادهای زندگی آشانتی‌هاست، که چند روز با پارچه‌های قرمز و سیاه برگزار می‌شود و صدها عزادار را گرد می‌آورد، و جایگاه یک خانواده تا حدی با نحوه‌ی خاک‌سپاری درگذشتگانش سنجیده می‌شود. کنته، پارچه‌ای که از نوارهای بافته‌شده در بونوایر تهیه می‌شود، و آدینکرا، پارچه‌ی مهرزده‌ی نتونسو، از همین‌جا آغاز شدند، به عنوان پوشاک سلطنتی و سوگواری، پیش از آنکه به نمادی عام برای سراسر آفریقا بدل شوند. آنچه به بازدیدکننده‌ی کوماسی نشان داده می‌شود وزنه‌های طلای برنجی ریخته‌گری‌شده، طبل‌های سخن‌گو و چهارپایه‌های سیاه‌شده‌ی زعمای درگذشته است که در خانه‌های چهارپایه نگهداری می‌شوند؛ و هیچ‌یک از این‌ها دکور نیست: از کاخ مانهیا، آسانتهنه هنوز برای میلیون‌ها نفر در اختلافات مربوط به زمین و زعامت داوری می‌کند، در کشوری که دادگاه‌های خاص خودش را دارد.