اروتیک آپاچی‌ها

آپاچی‌ها یک ملت واحد نیستند، بلکه فدراسیونی از ملت‌های خویشاوند هستند (چیریکاوا، مسکالرو، خیکاریا، لیپان، غربی، دشت‌نشین، سالینرو) که با زبان مشترک آتاباسکن جنوبی و تاریخ مشترک ورود دیرهنگام به جنوب غربی به هم پیوند خورده‌اند. زبان‌شناسان زبان آنان را در خانواده‌ی نادنه قرار می‌دهند که از داخل آلاسکا، از راه شمال زیرقطبی کانادا تا صحراهای نیومکزیکو و آریزونا گسترده است. آپاچی‌ها و ناواخوها انتهای جنوبی مهاجرتی هستند که خویشاوندان نزدیک را هزاران مایل به شمال بر جای گذاشت. این فاصله‌ی زبانی از مردم پوئبلو، پیما و اودام که در نهایت در کنار آنان زندگی کردند، سرنخی است از اینکه در منظری تاریخی و بلندمدت، آپاچی‌ها چقدر دیر جنوب غربی شدند.

آپاچریا، آن‌چنان که گاه نامیده می‌شود، هرگز یک قلمرو واحد نبود، بلکه مجموعه‌ای از رشته‌کوه‌ها و حوضه‌ها بود: چیریکاوا و مسکالرو کوهستان‌های جنوب نیومکزیکو و آریزونا را در اختیار داشتند، خیکاریا در ارتفاعات به سمت کلرادو کار می‌کرد، لیپان در دشت‌های تگزاس پراکنده بودند، و آپاچی‌های دشت به سبک دشت‌نشینان و نزدیک به همسایگان کایووای خود زندگی بوفالویی داشتند. گروه‌ها کوچک، متحرک و از نظر سیاسی مستقل بودند؛ ساختاری که در برابر تلاش‌های فتح اسپانیایی، مکزیکی و بعدها آمریکایی بسیار مؤثر از آب درآمد، و به همین دلیل جنگ‌های آپاچی تا دهه‌ی 1880 کشیده شد، طولانی‌تر از تقریباً هر مقاومت مسلحانه‌ی بومی دیگری در آنچه امروز ایالات متحده نامیده می‌شود. تسلیم جرونیمو در سال 1886 آن فصل را بست؛ اما ملت را نبست.

زندگی دینی لایه‌لایه است. آیین‌های کهن (آیین طلوع خورشید برای دختران در آستانه‌ی بلوغ نزد مسکالرو و آپاچی‌های غربی، رقص‌دهندگان نقاب‌دار روح کوهستان (گان)، و پروتکل‌های دقیق پیرامون نامگذاری، بیماری و مردگان) امروز با مسیحیت و با کلیسای بومیان آمریکا همزیستی دارند. این کلیسا که آیین پیوتل آن در قرن بیستم به جوامع آپاچی راه یافت، اکنون در کنار شیوه‌های کهن قرار دارد، نه جایگزین آنها. به‌ویژه مراسم طلوع خورشید کانون آرام تداوم فرهنگی بوده است: آیینی چهار روزه که از سرکوب فدرال جان به در برد و خانواده‌ها هنوز آن را سازماندهی و تأمین مالی می‌کنند و با شمار زیاد در آن شرکت می‌کنند.

آنچه بیگانگان از فرهنگ عامه به ارث می‌برند (کاریکاتور جنگجو و میان‌بُرِ فیلم‌های سواره‌نظام) ملت‌هایی را که جای کشت می‌کردند، جای غارت می‌کردند، با اجماع اداره می‌شدند و سبدبافان، مهره‌دوزان و سخنوران فوق‌العاده‌ای پرورش دادند، یک‌دست و ساده جلوه می‌دهد. سرزمین‌های رزروی در آریزونا، نیومکزیکو و اوکلاهاما جوامعی فعال‌اند، نه بقایای گذشته.