اروتیک آلئوت‌ها

آلئوت‌ها مردم زنجیره‌ی جزایر آلئوت هستند، کمانی از جزایر آتشفشانی بی‌درخت که بیش از هزار مایل از شبه‌جزیره‌ی آلاسکا به سوی کامچاتکا در غرب کشیده شده و دریای برینگ را از شمال اقیانوس آرام جدا می‌کند. خود را اونانگاخ می‌نامند. نام آلئوت را شکارچیان خز روسی در دهه‌ی 1740 بر آنان گذاشتند و آن را به‌طور نادقیق به سوگپیاک‌های کودیاک نیز اطلاق کردند که هیچ خویشاوندی با ایشان ندارند. زبانشان، اونانگام تونو، تنها شاخه‌ی خانواده‌ی اسکالئوت است که نه اینوئیت است و نه یوپیک، و چنان دیرزمانی از آن خویشاوندان جدا شده که این خویشاوندی بیشتر برای زبان‌شناسان آشکار است. دو گویش در آلاسکا باقی مانده است: شرقی و اتکایی. گویش اتویی از میان رفته است، و در جزایر کوماندور روسیه، شمار اندکی از مردم زمانی به زبانی آمیخته سخن می‌گفتند که پایانه‌های فعل‌های روسی را به ریشه‌های آلئوتی می‌چسباند. امروز شمار گویشوران روان به چند صد نفر می‌رسد که بیشترشان سالخورده‌اند.

پیش از تماس، اونانگاخ‌ها ابزارهای دریایی‌ای ساخته بودند که روس‌ها آن‌ها را بهتر از ابزار خود می‌دانستند: ایقیاخ، قایق کایاک باریکی با اسکلت چوبی و پوشش پوستی که تازه‌واردان بی‌درنگ برای تجارت خز خود به کار گرفتند؛ کلاه‌های شکار از چوب خم‌شده که با سبیل شیر دریایی و عاج والروس آراسته می‌شد؛ بارانی‌های ضدآب که از روده‌ی فک دوخته می‌شدند؛ و سبدهای علف آتو که چنان ظریف بافته می‌شدند که با پارچه اشتباه گرفته می‌شوند. آنان در خانه‌هایی با سقف پوشیده از چمن و خاک زندگی می‌کردند که از بالا با نردبان وارد آن می‌شدند، و برخی از مردگانشان را در غارهای خشک جزایر به صورت مومیایی نگه می‌داشتند. تماس فاجعه‌بار بود. «پرومیشلنیکی»های روس مردان را وادار به شکار سمور دریایی کردند، انتقام‌جویی پس از شورشی در دهه‌ی 1760 روستاها را از میان برد، و بیماری بقیه‌ی کار را کرد و جمعیتی را که شاید از پانزده هزار نفر بیشتر بود، ظرف یک قرن به کمتر از دو هزار نفر رساند. از همان دوران، ارتدوکسی‌ای پابرجا پدید آمد که صرفاً تحمیلی نبود: کشیش یوآن ونیامینوف در دهه‌های 1820 و 1830 با رئیس آلئوت ایوان پانکوف همکاری کرد تا زبان را مکتوب کنند و کتاب مقدس را به آن ترجمه کنند، و کلیساهای گنبدپیازی در اونالاسکا، سنت پال و اتکا همچنان مرکز زندگی روستایی‌اند. نام‌های خانوادگی روسی رایج است. در سال 1942 ژاپن جزایر اتو و کیسکا را اشغال کرد و روستانشینان اتو را به هوکایدو فرستاد، در حالی که ایالات متحده نزدیک به نهصد آلئوت دیگر را به کارخانه‌های کنسروسازی متروکه در جنوب‌شرقی آلاسکا منتقل کرد که تقریباً از هر ده نفر یک نفر در آنجا جان باخت. کنگره در سال 1988 عذرخواهی کرد و غرامت پرداخت، اما اتو هرگز دوباره اسکان داده نشد. در جزایر پریبیلوف، جایی که روس‌ها خانواده‌های آلئوت را برای کار در برداشت فک خزدار مستقر کرده بودند، این جامعه تا سال 1983 زیر کنترل مستقیم فدرال باقی ماند. امروز اونانگاخ‌های آلاسکا در سیزده قبیله‌ی به رسمیت شناخته‌شده‌ی فدرال و شرکت آلئوت سازمان یافته‌اند، داچ هاربر بیش از هر بندر آمریکایی دیگری غذای دریایی تخلیه می‌کند، و شکار معیشتی فک، شیر دریایی، ماهی و پرندگان دریایی در کنار ناوگان تجاری صید خرچنگ و پولاک ادامه دارد.