اروتیک وتسووتن

وت‌سووت‌ئن‌ها بیش از آن‌که بر پایه‌ی روستا سازمان یافته باشند، بر پایه‌ی خانه سازمان یافته‌اند. قلمروی آنان حدود 22,000 کیلومتر مربع از دره‌های رودخانه، سرزمین دریاچه‌ها و کوهستان در شمال‌مرکزی بریتیش کلمبیا در کانادا را دربر می‌گیرد. این قلمرو میان گروه‌های خانه تقسیم شده و هر یک از آن‌ها زیر نظر رئیسی موروثی اداره می‌شود که نامی را در اختیار دارد که از طریق همان خانه به ارث رسیده است. ماهی سالمون گاهشمار سال را تعیین می‌کند. در تنگه‌ی رودخانه‌ی بالکلی در ویت‌سِت، روستایی که مدت‌ها به یاد کشیشی مبلغ، موریس‌تاون خوانده می‌شد، ماهی‌گیران هنوز با قلاب‌های بلند و تورهای دستی در آب‌های سپیدکف کار می‌کنند، آن‌گاه که دسته‌های ماهی از آن می‌گذرند.

زبانشان، ویت‌سووییت‌ئن، یکی از گویش‌های بابین-ویت‌سووییت‌ئن است که بخشی از خانواده‌ی زبان‌های آتاباسکی است و در همسایگی‌اش در شرق، زبان داکلح (کریر) گفته می‌شود. بیگانگان زمانی وت‌سووت‌ئن را زیر عنوان کریر غربی ثبت می‌کردند. با این حال، عمیق‌ترین پیوندهای اجتماعی‌شان به سوی غرب و به گیتکسان می‌رود که زبانشان، تسیم‌شیانی، هیچ خویشاوندی با زبان آنان ندارد. ازدواج‌های طولانی‌مدت و تجارت، این دو قوم را به نظام ضیافت مشترک و طبقات نشانه‌دار مشابه رسانده است، به طوری که قومی آتاباسکی‌زبان نهادهایی را نگه داشته که رو به سوی ساحل شمال‌غربی دارند. امروز بیشتر گویشوران روان این زبان سالمندان‌اند و برنامه‌های اجتماع و مدرسه در تلاش‌اند این دایره را گسترده‌تر کنند.

تبار از طریق خط مادری دنبال می‌شود. هر وت‌سووت‌ئنی به یکی از پنج طایفه تعلق دارد: گیلسیهو (قورباغه‌ی بزرگ)، لاکسیلو (قورباغه‌ی کوچک)، گیت‌دومدن (گرگ و خرس)، لاکسامشو (گل آتش‌زبانه و جغد) و تسایو (سگ آبی). هر طایفه به خانه‌ها تقسیم می‌شود. کارهای جدی در تالار ضیافت، یعنی بالهاتس، انجام می‌شود. نام‌های رئیسی در آنجا دست به دست می‌شود، تعهدات پس از مرگ تسویه می‌شود و حقوق سرزمین تأیید می‌گردد. میهمانانی که شاهد همه‌ی این‌ها هستند پرداخت می‌شوند و همین پرداخت است که سند را معتبر می‌کند. مسیحیت همراه با مبلغان کاتولیک آمد و به‌طور گسترده رعایت می‌شود، اما کلیسا در کنار تالار ضیافت قرار دارد و جایگزین آن نشده است.

آن نظام سرانجام به دادگاه کشیده شد. در پرونده‌ی دلگاموکو علیه بریتیش کلمبیا، که رؤسای موروثی گیتکسان و وت‌سووت‌ئن آن را طرح کردند، دادگاه عالی کانادا در سال 1997 حکم داد که روایت‌های شفاهی می‌توانند به عنوان شواهد حق بومی بر سرزمین به کار روند. هیچ معاهده‌ای هرگز از این سرزمین چشم نپوشیده است و این پرسش که چه کسی از جانب آن سخن بگوید، در ماجرای خط لوله‌ی کوستال گازلینک به اوج رسید. چندین شورای قبیله‌ای منتخب که ساختاری برآمده از قانون هندی‌ها بودند با شرکت توافق امضا کردند، در حالی که رؤسای موروثی رضایت خود را دریغ کردند. در سال‌های 2019 و 2020 پلیس سوارکار سلطنتی کانادا علیه اردوگاه‌های مسیر اقدام کرد، از جمله اونیستوت‌ن، و همین امر مسدودسازی‌های همبستگی راه‌آهن را در سراسر کانادا برانگیخت. اواخر سال 2020 یک تفاهم‌نامه، اتاوا و بریتیش کلمبیا را متعهد کرد که درباره‌ی حقوق و مالکیت وت‌سووت‌ئن‌ها مذاکره کنند. خط لوله با این همه ساخته شد، اما این اختلاف رؤسای خانه‌ها را به مرجع ملی در بحث صلاحیت قضایی بومیان بدل کرد.