اروتیک ولایتا

ولایتا (همچنین Wolaita یا Wolayta) بخش پرجمعیتی از جنوب اتیوپی را بین رودخانه امو و دریاچه‌های دره ریفت تشکیل می‌دهند، در سرزمینی که خود آن را Wolayitta می‌نامند. قرن‌ها پیش از آن‌که سپاهیان منلیک دوم در دهه 1890 آن را ضمیمه کنند، این منطقه پادشاهی مستقل بود: Wolaita Kawo دولتی سلسله‌مراتبی را با دربار، نظام مالکیت زمین ویژه خود و فهرست بلندی از پادشاهان اداره می‌کرد، فهرستی که ولایتا هنوز آن را به‌عنوان ستون فقرات هویت خود بازگو می‌کنند. این خاطره از دولت‌بودن، که از دست رفته است نه اینکه نباشد، ولایتا را از بسیاری از همسایگانشان متمایز می‌کند و شیوه سخن گفتنشان از خودشان را شکل می‌دهد: مردمی که پادشاهی داشتند، نه فقط فرهنگ.

زبان Wolayttatto Doonaa به شاخه Omotic از خانواده Afroasiatic تعلق دارد؛ شاخه‌ای که حتی طبقه‌بندی آن هنوز میان زبان‌شناسان محل بحث است، زیرا زبان‌های Omotic هم به خویشاوندان کوشیتی‌شان شباهت دارند و هم با هر چیز دیگری در این خانواده متفاوت‌اند. این زبان تا درجات گوناگونی با زبان‌های Gamo، Gofa و Dawro قابل فهم است، و گاه این چهار زبان زیر برچسب قدیمی «North Ometo» قرار می‌گیرند، هرچند گویشوران ولایتایی معمولاً بر تمایز آن‌ها پافشاری می‌کنند. این زبان با خط مبتنی بر لاتین نوشته می‌شود و در مدارس منطقه‌ای تدریس می‌شود؛ ادبیات، رادیو و تولید مداوم موسیقی انجیلی آن را در کاربرد عمومی فعال نگه می‌دارد، نه محدود به خانه.

مسیحیت پروتستان از طریق کار Sudan Interior Mission در اواخر دهه 1920 وارد شد و به‌شکلی غیرعادی ریشه دواند، تا حدی به این دلیل که حضور ارتدوکس اتیوپیایی قدیمی در جنوب کم‌رنگ بود و تا حدی به این دلیل که گرویدن راهی برای گریز از طبقه‌بندی اجتماعی بود که پس از ادغام امپراتوری تحمیل شد. امروز ولایتا یکی از پروتستان‌ترین مردمان اتیوپی هستند، با برجستگی ویژه کلیسای Kale Heywet؛ رعایت یکشنبه، سرود خواندن به زبان Wolayttatto و پرهیز از tella و arake در بسیاری از خانواده‌ها نشانه‌های آبرومندی‌اند. آیین‌های کهن‌تر (از جمله احترام به ارواحی که با ویژگی‌های خاص چشم‌انداز پیوند دارند، اقتدار تبار kawo، و آیین‌های درمانی که به تیره‌های معین مربوط‌اند) بیشتر ناپدید نشده‌اند تا عقب رفته‌اند، و در مراسم تدفین و در حاشیه زندگی کشاورزی سر بر می‌آورند.

خود کشور مرتفع است و کشاورزی فشرده دارد: انسیت (به‌اصطلاح «موز کاذب») غذای اصلی است و در دامنه‌های پایین‌تر با ذرت، سیب‌زمینی شیرین و قهوه تکمیل می‌شود. کمبود زمین شدید است و مهاجرت ولایتا، به Addis Ababa، به مزارع تجاری و به خلیج فارس، به یکی از ویژگی‌های تعیین‌کننده زندگی معاصر تبدیل شده است، در کنار شهرت قوی در ورزش اتیوپی و سبک متمایزی از موسیقی آوازی چندصدایی که با نام edho شناخته می‌شود.