اروتیک آکیک

اکیک‌ها مردم عسل در جنگل‌های مرتفع شرق آفریقا هستند. این نام یکی از شکل‌های نوشتاری واژه‌ای است که به‌صورت اوکیک یا اوگیک هم نوشته می‌شود و شامل حدود بیست گروه محلی کوچک است که در دامنهٔ ماو و کوه الگون در کنیا پراکنده‌اند، به‌علاوه شاخه‌ای جنوبی که معمولاً آکیه نامیده می‌شود و در استپ ماسایی در شمال تانزانیا زندگی می‌کند. آنچه این گروه‌ها را به هم پیوند می‌دهد یک قلمرو واحد نیست، بلکه یک شیوهٔ زندگی است: شکار و بیش از همه زنبورداری، در جنگل‌هایی که همسایگانشان، یعنی دامداران و کشاورزان، بیشتر از آن‌ها دوری می‌کردند. آن همسایگان همهٔ آن‌ها را با نام دوروبو می‌خواندند، واژه‌ای از زبان ماسایی به معنای مردمی بی‌دام، یعنی فقیران. اکیک‌ها این نام را توهین می‌دانند.

عسل مرکز ثقل زندگی آن‌هاست. کندوها استوانه‌هایی از تنهٔ درختان توخالی هستند که به شاخه‌های درختان آویخته می‌شوند، و تبارها به‌طور سنتی نوارهایی از جنگل را که در امتداد دامنه بالا می‌رفت در اختیار داشتند، تا هر خانواده بتواند فصل شکوفه‌دهی را از یک ارتفاع به ارتفاع دیگر دنبال کند. عسل خوراک بود، کالای تجاری بود و مهریه بود، و وقتی تخمیر می‌شد به آبجویی تبدیل می‌شد که هنوز مراسم را آغاز می‌کند و برکت‌ها را همراه دارد. نسل‌ها عسل را در برابر دام به سوی ماسایی‌ها پایین می‌بردند، شراکتی که نزدیک بود اما هرگز برابر نبود. زبان اکیک به خوشهٔ کالنجین از نیلی جنوبی تعلق دارد و از این رو آن‌ها با نندی‌ها و کیپسیگیس‌ها خویشاوندان زبانی‌اند، با این حال بسیاری از جوامع مدت‌ها پیش به زبان ماآ یا به زبان کالنجینی همسایه روی آوردند. در تانزانیا زبان قدیمی عمدتاً در میان سالخوردگان باقی مانده است.

آیین گذار به بزرگسالی، برای پسران و دختران، همچنان مهم‌ترین مراسم در بسیاری از جوامع است و با انزوای طولانی و آموزش‌هایی همراه است که قرار نیست بیگانگان آن را بشنوند. امروز بیشتر اکیک‌ها مسیحی‌اند، که اغلب روی باور کهن‌تری به یک آفریننده به نام توروریت و به ارواح نیاکان که به رفتار زندگان توجه دارند لایه‌ای از مسیحیت کشیده شده است.

کشمکش تعیین‌کنندهٔ قرن گذشته بر سر خود جنگل بوده است. مدیران استعماری از به‌رسمیت شناختن اکیک‌ها به‌عنوان قبیله‌ای که حق برخورداری از یک پناهگاه دارد سر باز زدند، سپس سرزمین‌شان را به‌عنوان جنگل دولتی ثبت کردند یا به سکونتگاه‌های مهاجران واگذار کردند، و کنیای مستقل همچنان آن‌ها را به نام حفاظت از طبیعت بیرون می‌راند. در سال 2017 دادگاه آفریقایی حقوق بشر و ملت‌ها رأی داد که کنیا حقوق آن‌ها بر ماو را نقض کرده است، حکمی مهم برای ادعاهای سرزمینی بومیان در سراسر قاره، و در سال 2022 دستور غرامت و مالکیت جمعی بر زمین را صادر کرد. اجرای این حکم کند بوده و بیرون‌راندن‌ها ادامه یافته است. سرشماری 2019 کنیا حدود 52,000 اوگیک را ثبت کرد که بیشترشان امروز در کنار کندوهای خود زمین کشت می‌کنند و دام نگه می‌دارند.