اروتیک وانیومه

وانیومه‌ها شاخهٔ بیابانی سرانوها بودند، قومی کوچک از بومیان کالیفرنیا که در امتداد رود موهاوی، در جایی که امروز شهرستان سن برناردینو است، زندگی می‌کردند تا اوایل قرن نوزدهم، که جذب به میسیون‌ها، بیماری و خشونت مرزی روستاهایشان را خالی کرد. آنان به‌عنوان جامعه‌ای جداگانه باقی نماندند، اما نوادگانشان امروز در شمار سرانوها به حساب می‌آیند، از جمله خانواده‌هایی در قلمرو سرخ‌پوستی سن مانوئل. این نام از همسایگان موهاوی آنان گرفته شده است. سیاح فرانسیسکنی، فرانسیسکو گارسس، که در سال 1776 پیاده از سرزمین آنان گذشت، آن را به‌صورت Beñemé نوشت، و پژوهشگران اکنون اغلب به‌سادگی می‌گویند سرانوی بیابانی.

جهان آنان رودی بود که به‌زحمت رفتاری شبیه رود دارد. موهاوی از کوه‌های سن برناردینو به سمت شمال و شرق، به درون بیابان باز جاری می‌شود، در بیشتر طول خود زیر زمین حرکت می‌کند و تنها جایی به سطح می‌آید که سنگ بستر آن را بالا می‌راند: تنگه‌های محل کنونی ویکتورویل، بخش‌هایی نزدیک بارستو، و دره افتون. سپس در دریاچه‌های خشک پیرامون دریاچه سودا از میان می‌رود. روستاهای وانیومه در نقاط پرآب قرار داشتند و هر کدام به‌ندرت بیش از صد نفر جمعیت داشت. آنان غلاف‌های مسکیت و مسکیت پیچ‌دار، دانه‌ها و میوهٔ کاج پینیون گردآوری می‌کردند، خرگوش، لاک‌پشت و قوچ شاخ‌بزرگ شکار می‌کردند، و بلوط را از خویشاوندان بالادست در کوهستان به دست می‌آوردند. گارسس به پتوهایی از پوست خرگوش و سمور آبی و تله‌هایی ساخته از شاهدانهٔ وحشی اشاره کرد، و ثبت کرد که یکی از روستاها با پاشیدن بلوط و مهره‌های صدفی بر سر او به او خوشامد گفت.

این خوشامدگویی بی‌دلیل نبود. این رود تنها گذرگاه آب‌دار میان رود کلرادو و ساحل بود، و راه تجاری موهاوی مستقیماً در امتداد آن می‌گذشت و مهره‌های صدفی را به درون خشکی و مسافران موهاوی را به اقیانوس می‌برد. وانیومه‌ها در نقش میزبان بر سر این راه زندگی می‌کردند. آلفرد کروبر، که یک قرن بعد بر پایهٔ خاطرات موهاوی‌ها کار می‌کرد، گزارش داد که آنان با موهاوی‌ها و چمهوئوی‌ها روابط خوبی داشتند، حتی در زمانی که سرانوهای کوهستانی هر دو را دشمن می‌شمردند. گفتار آنان گویشی از سرانو بود، زبانی تاکیک از خانوادهٔ یوتو-آزتکی، نزدیک‌ترین به کیتانموک و خویشاوند کاویا و تونگوا، که از سوی بیابان با زبان‌های نومیک و یومن هم‌مرز بود. این گویش هرگز به‌طور مفصل ثبت نشد. دفاتر میسیون‌ها ازدواج‌ها و پیوندهای طایفه‌ای را نشان می‌دهند که تا روستاهای کوهستانی امتداد می‌یافت، و این نشان می‌دهد که همان نظام سرانویی طایفه‌ها، رهبران موروثی و آیین‌های سوگواری در میان آنان نیز وجود داشته است.

پایان به‌سرعت فرا رسید. از دههٔ 1790 تا دههٔ 1820 مردمان رود در میسیون‌های سن گابریل و سن فرناندو غسل تعمید داده شدند. یک ستون نظامی اسپانیایی در سال 1819 در تعقیب موهاوی‌ها در امتداد رود پیش رفت، و کشیش آن، خواکین نوئز، هنگام عبور نام روستاها را یک‌به‌یک فهرست کرد. تا دههٔ 1830، هنگامی که کاروان‌های راه قدیمی اسپانیایی همین مسیر را دنبال کردند، آن روستاها تا حد زیادی متروک شده بودند. کروبر وانیومه‌ها را منقرض‌شده به شمار آورد. پژوهش‌های بعدی در اسناد میسیون‌ها، به‌ویژه کار دیوید ارل، بازماندگان را تا خانواده‌های سرانویی ردیابی کرده است که کاملاً زنده و پابرجا هستند.