اروتیک تساخورها

تساخور مردمی از شمال‌شرق قفقاز هستند که در دره‌ی مرتفع سامور زندگی می‌کنند و در دو سوی مرز کوهستانی میان جنوب داغستان در روسیه و شهرستان‌های زاقاتالا و قخ در شمال‌غرب آذربایجان سکونت دارند. نام خود را از روستای تساخور در داغستان گرفته‌اند که از دیرباز مرکز تاریخی آنان به شمار می‌رود. جمعیت آنان حدود 30,000 تا 50,000 نفر برآورد می‌شود و بخش بزرگ‌تر آن اکنون در آذربایجان زندگی می‌کند. مرز کوهستانی که در آن سکونت دارند، آنان را به جامعه‌ای کوچک اما مقاوم تبدیل کرده که میان دو کشور مستقل امروزی گسترده است.

زبان و جامعه

زبان تساخوری به شاخه‌ی لزگی از خانواده‌ی شمال‌شرق قفقاز (ناخ-داغستانی) تعلق دارد و با زبان‌های لزگی، روتولی و آغولی خویشاوند است. این زبان از نظر تاریخی زبان مادری بدون خط بوده و آذربایجانی و روسی در دو سوی مرز، زبان‌های سواد و اداره به شمار می‌رفته‌اند. جامعه‌ی تساخور بر پایه‌ی پیوندهای طایفه‌ای و روستایی سازمان یافته و میهمان‌نوازی، تعهد خویشاوندی و شوراهای ریش‌سفیدان به سنت، امور اجتماع را اداره می‌کرده‌اند.

معیشت

زیست در کوهستان از دیرباز به دامداری گوسفند و بز در قالب کوچ فصلی وابسته بود، به این ترتیب که گله‌ها میان چراگاه‌های بلند تابستانی و زمستان‌گاه‌های دشتی در جلگه‌های آذربایجان رانده می‌شدند. این جابه‌جایی الگوی سکونت دوگانه‌ای پدید آورد: روستاهای تابستانی در ارتفاعات داغستان و روستاهای زمستانی در جنوب. مزارع پلکانی غلات می‌دادند و در دامنه‌های گرم‌تر آذربایجان، تساخورها باغ، تنباکو و گردو می‌کاشتند. پشم‌ریسی، بافندگی و ساخت نمد و فرش، اقتصاد خانوارها را پشتیبانی می‌کرد.

ظاهر و آرایه

تساخورها عموماً پوستی روشن تا کمی زیتونی و موی تیره و چشمان قهوه‌ای دارند، ویژگی‌های معمول مردم شرق قفقاز، و قدشان متوسط است. لباس سنتی زنان شامل پیراهن بلند با بالاتنه‌ی تنگ است که روی شلوار پوشیده می‌شود، با زیورهای نقره و سکه‌های آویزی و روسری یا پارچه‌ی سر. مردان از نظر تاریخی کلاه پوستین گوسفند و گاه کت دارای جلیقه‌ی فشنگ‌دان که در سراسر قفقاز رایج بود، می‌پوشیدند. لباس روزمره‌ی کوهستان پشم بادوام در رنگ‌های تیره و کاربردی را ترجیح می‌داد.