اروتیک تونگوا

تونگواها مردم بومیِ حوضهٔ لس‌آنجلس‌اند و نام روستاهایشان هنوز روی تابلوهای بزرگراه‌های شهری ثبت است، شهری که بیشترِ ساکنانش نمی‌دانند این نام‌ها از آنِ چه کسانی بوده است. کاهوئنگا، کوکامونگا، پاکویما، توپانگا، توهانگا، آزوسا: آن پایانه یک پسوند مکانی در زبان تونگوا است که تقریباً به معنای «جایِ» است. سرزمینشان از کوه‌های سانتا مونیکا رو به پایین، از کنار درهٔ سان گابریل، تا ساحل امتداد داشت و از آنجا با گذر از آب‌های باز به جزیره‌های جنوبی کانال می‌رسید: پیمو، کینکیپار و هاراسنگا، که امروز با نام‌های سانتا کاتالینا، سان کلمنته و سان نیکولاس شناخته می‌شوند. گستردگی در آن سوی این کانال اهمیت داشت. گروه‌های تونگوا قایق‌های تخته‌ای به نام تیآت می‌ساختند که با طناب دوخته و با آسفالتوم درزگیری می‌شد، و با آن‌ها میان جزیره‌ها و سرزمین اصلی رفت‌وآمد می‌کردند و استئاتیتِ استخراج‌شده از کاتالینا را حمل می‌کردند: کاسه‌های پخت‌وپز، کومال‌ها (تابه‌های پخت) و پیکره‌های کوچک حکاکی‌شده. سنگ صابونِ آن معادن در محوطه‌هایی صدها مایل دورتر در خشکی پیدا می‌شود. زبانشان تاکیک است، شاخه‌ای از خانوادهٔ یوتو-آزتکی که تونگواها را به سرانو، کاهویا و لوئیسنیوی همسایه‌شان پیوند می‌دهد و در فاصله‌ای بسیار دورتر به ناواتل.

زندگی دینی حول محور چنگیچنگچ می‌چرخید، شخصیتی که هم قانون‌گذار بود و هم مجری قانون، و آیین او در سال‌های پیرامون تماس با اروپاییان در منطقه گسترش یافت و آیین‌های تشرف به آن شامل تولواچه، فرآورده‌ای از گیاه داتوره، بود. سپس در سال 1771 میسیون سان گابریل از راه رسید و همراه آن کار اجباری، بیماری و نامی تازه آمد: اسپانیایی‌ها هر کسی را که به آن میسیون وابسته بود گابریلنیو نامیدند. در سال 1785 زنی درمانگر سنتی به نام تویپورینا در سازماندهی شورشی علیه میسیون کمک کرد و به همین سبب به شمال تبعید شد. خود نام «تونگوا» تنها در حدود سال 1903 به چاپ رسید و از زبان یک گوینده، نارسیسا ایگرا، ثبت شد. برخی خانواده‌ها به‌جای آن نام کیج را به کار می‌برند و این اختلاف صرفاً موشکافی نیست، زیرا با چند سازمان جداگانه‌ای که امروز جامعه را نمایندگی می‌کنند هم‌خوانی دارد. هیچ‌یک از آن‌ها به رسمیت فدرال شناخته نشده است. آنچه به‌جایش پابرجا مانده زمین است: پوونگنا در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در لانگ بیچ که دهه‌ها در نزاع‌های ساخت‌وساز از آن دفاع شد؛ چشمه‌های کوروونگنا که هنوز زیر یک دبیرستان در غرب لس‌آنجلس جاری‌اند؛ و یک ایکر زمین در آلتادینا که در سال 2022 به یک نهاد حفاظت از زمینِ تونگوا واگذار شد، نخستین زمینی که این مردم پس از نزدیک به دو قرن در این شهرستان در اختیار داشتند. زبان بر پایه‌ای مشابه بازسازی می‌شود و از روی یادداشت‌های میدانی و اسناد میسیون آموزش داده می‌شود، نه از راه انتقال بی‌وقفه، در کلاس‌هایی که اعضای جامعه برای اعضای جامعه برگزار می‌کنند.