اروتیک تومون‌ها

تومون‌ها قومی دایاک در جنوب‌غرب کالیمانتان مرکزی، در بخش اندونزیایی بورنئو، هستند و ساده‌ترین راه برای شناسایی جایگاهشان از طریق رودخانه است. روستاهایشان در امتداد رود لاماندائو و شاخه‌های فرعی آن قرار دارد، سرزمینی داخلی از زمین‌های کشاورزی و جنگل که تا مرز کالیمانتان غربی ادامه دارد. این نام به‌صورت تاموان نیز آمده است. بیگانگان معمولاً ایشان را زیر یک برچسب کلی و گسترده دایاک قرار می‌دهند، اما در امتداد این رودخانه‌ها مردم نخست یکدیگر را بر اساس روستا و حوضه آبریز شناسایی می‌کنند.

زبان نخستین شگفتی است. گفتار تومون به شاخه مالایی از خانواده زبان‌های آسترونزیایی تعلق دارد، همان شاخه‌ای که مالایی و اندونزیایی به آن تعلق دارند. این زبان از زبان‌های باریتو نیست که بسیاری از گروه‌های دایاک در نواحی شرقی‌تر، مانند نگاجو، به آن سخن می‌گویند. از این رو با مالایی رایج در ساحل کوتاوارینگین خویشاوند است و این ایده ساده را که دایاک و مالایی دو قطب مخالف‌اند نقض می‌کند. تاریخ نیز این مرز را مبهم کرده است. از قرن هفدهم، سرزمین‌های پایین‌دست تابع سلطان‌نشین کوتاوارینگین بود، دربار مسلمانی که شاهزاده‌ای از بنجار بنیان نهاد، در حالی که جوامع بالادست رودخانه تا حد زیادی حقوق عرفی خود را حفظ کردند. در سراسر بورنئو، مسلمان شدن اغلب به معنای شمرده شدن به‌عنوان مالایی به جای دایاک بود. این یکی از دلایلی است که مرزهای قومی در این منطقه کمتر از آنچه فرم‌های سرشماری نشان می‌دهند ثابت‌اند.

در سال 2002، بخش‌های بالادست از غرب کوتاوارینگین جدا شدند و شهرستان لاماندائو را تشکیل دادند که از نانگا بولیک اداره می‌شود. از آن زمان، کشت نخل روغنی بخش بزرگی از زمین‌های اطراف روستاها را دگرگون کرده است و زندگی روستایی اکنون در کنار جاده‌های مزارع، مدارس و شهرهای بازاری جریان دارد.

زندگی دینی چند لایه دارد. مسیحیت و اسلام هر دو ریشه‌دار هستند و مردم همچنان کاهارینگان را که آیین نیاکانی دایاک است و دولت اندونزی آن را شکلی از هندوئیسم ثبت می‌کند، به جا می‌آورند. شناخته‌شده‌ترین نمود آن در میان تومون‌ها بابوکونگ است، یک آیین تدفین. هنگام مرگ کسی، رقصندگانی که بوکونگ نامیده می‌شوند به خانه عزاداری می‌آیند، با چهره‌هایی که پشت ماسک پنهان است و بدن‌هایی که با برگ یا پارچه پوشیده شده است. آنان با صدای گونگ و طبل می‌رقصند. حضورشان هم همراهی با درگذشته و هم اطمینان از اینکه خانواده سوگوار با فقدان خود تنها نماند، درک می‌شود. شهرستان اکنون بابوکونگ را به‌عنوان جشنواره‌ای عمومی نیز برگزار می‌کند، اما در روستاها این رقص همچنان به مردگان تعلق دارد.